Cel badania Analiza poziomu kwasu mlekowego (mleczanu) w osoczu krwi żylnej ma na celu ocenę intensywności procesów beztlenowego metabolizmu glukozy. Podwyższone stężenie może wskazywać na zaburzenia oddychania komórkowego, niewydolność metaboliczną lub stany zwiększonego zapotrzebowania energetycznego. Wskazania kliniczne Podejrzenie niewydolności oddechowej, wstrząsu lub hipoksji. Monitorowanie pacjentów po operacjach, w intensywnej terapii oraz w stanach krytycznych.
Ocena zaburzeń metabolicznych, w tym kwasicy mleczanowej. Diagnostyka chorób mitochondrialnych i innych zaburzeń energetycznych, które mogą współwystępować z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. Kontrola przebiegu i leczenia cukrzycy, sepsy oraz ciężkich infekcji. Metoda Stężenie mleczanu oznacza się metodą enzymatyczną – enzymatyczne przekształcenie kwasu mlekowego w pirogronian w obecności NAD⁺, co prowadzi do powstania NADH.
Ilość powstałego NADH jest proporcjonalna do koncentracji mleczanu i mierzona spektrofotometrycznie przy długości fali 340 nm. Materiał biologiczny Krew żylna pobrana do probówki zawierającej fluorek sodu (NaF) – inhibitor enzymów glikolitycznych, zapobiegający dalszemu wytwarzaniu mleczanu po pobraniu próbki. Poziom mleczanu mierzy się w osoczu uzyskanym po odwirowaniu próbki.
Przygotowanie pacjenta Próbkę pobiera się na czczo (co najmniej 8 h od ostatniego posiłku) lub po krótkim okresie postu, aby uniknąć wpływu ostatniego posiłku na poziom glukozy i mleczanu. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego w ciągu 24 h przed pobraniem, gdyż zwiększa on produkcję mleczanu. Interpretacja wyników Typowe wartości referencyjne dla mleczanu w osoczu wynoszą 0,5–2,2 mmol/L (wartości mogą się nieco różnić w zależności od laboratorium).
Wartość podwyższona – może świadczyć o hipoksji, niewydolności sercowo‑oddechowej, sepsie, intensywnym wysiłku, chorobach mitochondrialnych, niedoborach witaminy B1 (tiaminy) lub toksycznym działaniu leków (np. Wartość obniżona – rzadko spotykana, może wystąpić przy długotrwałym podawaniu węglowodanów w dużych ilościach, intensywnej insulinizacji lub w wyniku błędnego pobrania próbki (np. brak fluorku, opóźnione wirowanie).
Czynniki zakłócające Nieprawidłowe oznaczenie próbki – brak fluorku lub opóźnione wirowanie może prowadzić do sztucznego wzrostu poziomu mleczanu. Intensywny wysiłek fizyczny, stres, gorączka lub niedotlenienie w czasie pobierania krwi. Nieprawidłowe przechowywanie (temperatura > 4 °C) przed wirowaniem.