Cel badania Analiza stężenia krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA) – octanu, propionianu, maślanu i ich pochodnych – w próbce kału. Badanie ma na celu ocenę funkcjonowania mikrobioty jelitowej oraz jej metabolizmu, co jest istotne w diagnostyce dysbiozy jelitowej, zespołów jelitowo-mózgowych oraz zaburzeń neurorozwojowych, w tym spektrum autyzmu (ASD) i zespołów PANS/PANDAS. Wskazania kliniczne Objawy dysbiozy jelitowej: wzdęcia, biegunka, zaparcia, bóle brzucha.
Ocena stanu mikroflory w kontekście zaburzeń neurorozwojowych (ASD, ADHD, zaburzenia zachowania). Monitorowanie wpływu terapii probiotycznych, prebiotycznych lub dietetycznych na metabolizm bakteryjny. Rozpoznanie i monitorowanie zespołów jelitowo-mózgowych, w tym PANS/PANDAS. Badanie przy podejrzeniu zaburzeń wchłaniania krótkich łańcuchów tłuszczowych (np. celiakia, zespół krótkiego jelita).
Metoda Próbka kału jest poddawana ekstrakcji w roztworze metanolu, a następnie analizowana metodą chromatografii gazowej sprzężonej z spektrometrią mas (GC‑MS) lub chromatografią cieczową wysokiej wydajności (HPLC) z detekcją UV/fluorescencyjną. Wynik podaje stężenia poszczególnych SCFA w µmol/g kału. Interpretacja wyników Norma – zazwyczaj: octan 30‑100 µmol/g, propionian 5‑30 µmol/g, maślan 10‑30 µmol/g; wartości mogą się różnić w zależności od laboratorium.
Podwyższony propionian – może być związany z nadmiernym wzrostem bakterii produkujących propionian, co w niektórych badaniach koreluje z nasiloną symptomatologią autyzmu. Obniżony maślan – wskazuje na niedobór bakterii butyratowych (np. Faecalibacterium prausnitzii), co może prowadzić do osłabienia bariery jelitowej i zwiększonego stanu zapalnego, istotnego w patogenezie zaburzeń neurorozwojowych.
Zmiany stosunku SCFA – nieprawidłowy stosunek octan/propionian/maślan może sugerować dysbiozę, zaburzenia fermentacji węglowodanów lub wpływ leków (antybiotyki, leki przeciwzapalne). Przygotowanie pacjenta Próbka powinna być pobrana w czystym, jednorazowym pojemniku bez dodatku środków konserwujących. Zaleca się: Unikanie antybiotyków, probiotyków i suplementów prebiotycznych na co najmniej 14 dni przed pobraniem.
Utrzymanie diety zwyczajnej – nie wprowadzać nagłych zmian w spożyciu błonnika lub tłuszczów w dniu pobrania. Przechowywanie próbki w temperaturze 2‑4 °C i dostarczenie do laboratorium w ciągu 24 h od pobrania. Powiązania z innymi badaniami Analiza mikroflory jelitowej (sekwencjonowanie 16S rRNA) – pozwala określić, które gatunki bakterii odpowiadają za produkcję SCFA.