Cel badania Badanie ma na celu identyfikację śladowych ilości hemoglobiny w kale, które są niewidoczne gołym okiem, a wskazują na krwawienie w dowolnym odcinku przewodu pokarmowego. Wynik dodatni wymaga dalszej oceny endoskopowej, natomiast wynik ujemny zmniejsza prawdopodobieństwo poważnych zmian patologicznych.
Wskazania kliniczne profilaktyczna kontrola ryzyka raka okrężnicy i odbytnicy, zwłaszcza u osób powyżej 50 lat; obecność czynników predysponujących, takich jak rodzinna historia nowotworów jelita, polipy, choroby zapalne jelit, owrzodzenia żołądka lub dwunastnicy; diagnozowanie przyczyn niejasnej niedokrwistości, kiedy inne badania nie wyjaśniają spadku liczby czerwonych krwinek; ocena stanu przewodu pokarmowego u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np.
ASD), u których częste są dolegliwości żołądkowo‑jelitowe, zaburzenia wchłaniania i dysbioza mikroflory. Materiał do badania Do testu potrzebna jest próbka kału (kod ICD: KAL-KRE). Optymalna ilość to około jednego ziarnka grochu. Ze względu na zmienność wydzielania krwi, zaleca się pobranie trzech oddzielnych próbek w kolejnych dniach i przeprowadzenie testu na każdej z nich, co zwiększa czułość diagnostyczną.
Metoda W laboratorium najczęściej wykorzystuje się test immunochemiczny (FIT – Fecal Immunochemical Test), który wykrywa specyficzną hemoglobinę ludzką przy użyciu przeciwciał monoklonalnych. Alternatywnie dostępny jest test guajakowy (gFOBT), oparty na reakcji enzymatycznej peroksydazy z hemoglobiną, co może dawać wyniki fałszywie dodatnie po spożyciu niektórych pokarmów.
Przygotowanie pacjenta Aby zminimalizować ryzyko wyniku fałszywie dodatniego, należy przestrzegać następujących zaleceń dietetycznych i farmakologicznych przez co najmniej 48 h przed pobraniem próbki: unikać produktów zawierających czerwone barwniki i naturalne pigmenty: buraki, rzepę, czerwone mięso, szpinak, brokuły, kalafior, fasolę, grzyby, banany, winogrona, melon, jabłka, pomarańcze oraz czerwoną paprykę; spożywać jedynie produkty o jasnym zabarwieniu: biały chleb, biały ryż, jogurt naturalny, mleko, drobne ilości gotowanego drobiu lub ryby; nie przyjmować leków i suplementów, które mogą zakłócić wynik: miód, bizmut, aspiryna, niesteroidowe leki przeciwzapalne, preparaty żelaza oraz duże dawki witaminy C; badanie nie powinno być wykonywane w trakcie menstruacji ani w okresie aktywnego krwawienia z przewodu pokarmowego.
Interpretacja wyników Wynik dodatni oznacza, że w próbce wykryto hemoglobinę, ale nie określa miejsca krwawienia. Najczęstsze przyczyny to: hemoroidy (wewnętrzne i zewnętrzne) oraz szczeliny odbytu; polipy lub łagodne nowotwory okrężnicy; wrzody żołądka lub dwunastnicy; choroby zapalne jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Crohna); choroba refluksowa przełyku (GERD) oraz inne źródła krwawienia górnego odcinka przewodu pokarmowego.