Cel badania Badanie ma na celu identyfikację niewidocznej gołym okiem krwi w kale przy użyciu immunochemicznego testu FIT (Fecal Immunochemical Test). Wykrycie hemoglobiny pochodzącej z krwi ludzkiej może być pierwszym sygnałem zmian nowotworowych, polipów, zapalenia błony śluzowej jelita lub innych patologii przewodu pokarmowego. Wskazania kliniczne Screening przesiewowy w kierunku raka jelita grubego u osób dorosłych (zaczynając od 50.
roku życia lub wcześniej przy obecności czynników ryzyka, takich jak rodzinna historia nowotworu, choroby zapalne jelit). Kontrola po usunięciu polipów, po zabiegach endoskopowych lub po operacji nowotworowej jelita. Diagnostyka przy niejasnym krwawieniu z przewodu pokarmowego, gdy nie ma widocznych objawów krwi w stolcu. Ocena stanu zapalnego jelit u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, u których często występują dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
Okresowe monitorowanie osób z podwyższonym ryzykiem nowotworów jelita (np. po radioterapii, immunosupresji). Materiał biologiczny Jedna próbka stolca (ok. 2–5 g) pobrana z jednego wypróżnienia, umieszczona w specjalnym pojemniku z buforem stabilizującym hemoglobinę. Przygotowanie pacjenta Nie jest wymagana specjalna dieta ani odstawienie leków przeciwzakrzepowych. Zaleca się jednak unikanie w dniu pobrania pokarmów intensywnie barwiących (np.
buraki, czerwone jagody, czerwone wino) oraz dużych dawek suplementów żelaza, które mogą wpływać na wynik testu. Metoda FIT wykorzystuje monoklonalne przeciwciała skierowane przeciwko ludzkiej hemoglobinie (Hb). Przeciwciała te wiążą wyłącznie hemoglobinę pochodzącą z krwi ludzkiej, co zapewnia wysoką specyficzność w porównaniu z tradycyjnymi testami guajakowymi.
Po dodaniu próbki do pojemnika zachodzi reakcja immunologiczna, a powstały sygnał (zwykle zmiana koloru lub odczyt fotometryczny) jest analizowany przez automatyczny analizator. Test jest wrażliwy na ilość Hb rzędu 10–50 µg/g stolca i stabilny w próbce przez kilka dni w temperaturze pokojowej. Interpretacja wyników Negatywny (FIT‑) – nie wykryto hemoglobiny w próbce; nie wyklucza jednak wszystkich zmian, zwłaszcza małych polipów lub wczesnych nowotworów.
Pozytywny (FIT+) – obecność hemoglobiny; wymaga dalszej diagnostyki, najczęściej kolonoskopii, w celu ustalenia przyczyny krwawienia. Interpretację należy powiązać z wiekiem pacjenta, historią rodzinną, objawami klinicznymi oraz innymi wynikami badań. Znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych Osoby z autyzmem i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi często zgłaszają dolegliwości żołądkowo-jelitowe (zaparcia, biegunki, nadwrażliwość pokarmową).