Cel badania Analiza stężenia kreatyniny w moczu ma na celu ocenę funkcji nerek, a w szczególności ich zdolności filtracyjnej oraz zdolności do wydalania produktów przemiany białek. Wynik pozwala oszacować, w jakim stopniu nerki usuwają kreatyninę z krwi, co jest wskaźnikiem ogólnej efektywności nerek. Wskazania kliniczne monitorowanie przebiegu przewlekłej choroby nerek (ICD‑10: N18) ocena funkcji nerek w chorobach metabolicznych, np.
cukrzyca (ICD‑10: E11) kontrola nefrotoksyczności leków (np.
aminoglikozydy, cyklosporyna) diagnostyka przy podejrzeniu niewydolności nerek po infekcjach, w tym po infekcjach wywołujących PANS/PANDAS ustalanie dawkowania leków stosowanych w terapii zaburzeń neurorozwojowych, gdy kluczowe jest prawidłowe wydalanie leku Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do badania wykorzystuje się: pierwszy poranny mocz (najbardziej skoncentrowany) – najczęściej stosowany w praktyce próbkę z 24‑godzinnego zbioru moczu – umożliwia obliczenie wskaźnika kreatyniny/kreatynina w surowicy oraz klirensu kreatyniny Przygotowanie: unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożywania dużych ilości mięsa w ciągu 24 h przed pobraniem próbki nie przyjmowanie leków moczopędnych i niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NSAID) w dniu pobrania, o ile nie jest to przeciwwskazane klinicznie próba powinna być pobrana w warunkach higienicznych, po dokładnym umyciu okolic intymnych Metoda Stężenie kreatyniny w moczu oznacza się najczęściej metodą enzymatyczną (reakcja z enzymem kreatyninazą) lub metodą Jaffégo (reakcja z kwasem pikrynowym).
Wynik podaje się w mg/dl lub µmol/l, a przy 24‑godzinnym zbiorze – w mg/24 h lub µmol/24 h. Interpretacja wyników Wartości w granicach normy (zwykle 0,5–1,5 mg/dl w próbce porannej) wskazują na prawidłową filtrację nerek. Obniżone stężenie może sugerować zwiększoną objętość moczu (np. w stanach diuretycznych) lub zmniejszoną masę mięśniową. >1,5 mg/dl) może świadczyć o zmniejszonej zdolności filtracyjnej nerek, odwodnieniu lub zwiększonym rozpadzie mięśni.
W połączeniu z pomiarem kreatyniny w surowicy pozwala obliczyć wskaźnik kreatyniny w moczu/kreatyniny w surowicy (UCR) oraz klirens kreatyniny, co umożliwia dokładniejszą ocenę GFR. Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych U osób z autyzmem, PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi często stosuje się leki o wąskim oknie terapeutycznym, których eliminacja zależy od czynności nerek.
Ocena kreatyniny w moczu pomaga dobrać odpowiednią dawkę i uniknąć toksyczności. Ponadto nieprawidłowa funkcja nerek może wpływać na równowagę elektrolitową i metaboliczną, co może nasilać objawy neuropsychiatryczne. Powiązane badania Kreatynina w surowicy – podstawowy wskaźnik GFR. Klirens kreatyniny – najbardziej precyzyjna metoda oceny filtracji nerek. Badanie białka w moczu (proteinuria) – dodatkowy wskaźnik uszkodzenia kłębuszków.