Cel badania Pomiar ilości kortyzolu zawartego w 24‑godzinnym zbiorze moczu (kod ICD: KORT-DM) umożliwia ocenę całkowitej syntezy i wydalania tego glikokortykosteroidu przez korę nadnerczy. Wynik odzwierciedla zarówno produkcję pod wpływem rytmu dobowego, jak i odpowiedź organizmu na stres. Wskazania kliniczne Podejrzenie hipersekrecji kortyzolu – zespół Cushinga, nadczynność kory nadnerczy lub przyjmowanie zewnętrznych kortykosteroidów.
Ustalenie przyczyn niskiego poziomu kortyzolu – pierwotna lub wtórna niewydolność kory nadnerczy. Kontrola skuteczności leczenia farmakologicznego (np. inhibitorów syntezy kortyzolu) lub pooperacyjnego po usunięciu guza nadnerczy. Ocena reakcji osi HPA (hypothalamus‑pituitary‑adrenal) w sytuacjach przewlekłego stresu, w tym u pacjentów z autyzmem (ASD) i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi.
Diagnostyka zaburzeń metabolicznych wpływających na gospodarkę glukozą i lipidami, w których dysregulacja kortyzolu odgrywa rolę patofizjologiczną. Materiał i przygotowanie pacjenta Do analizy potrzebna jest cała objętość moczu oddana w ciągu 24 h. Pacjent powinien: Rozpocząć zbiór po całkowitym opróżnieniu pęcherza rano (pierwsza próbka – „poranna”). Zachować każdą kolejna próbkę, włączając pierwszą po przebudzeniu oraz ostatnią przed ponownym opróżnieniem pęcherza.
Unikać intensywnego wysiłku fizycznego, silnych bodźców stresowych oraz spożycia dużych dawek kofeiny w dniu zbierania. Nie przyjmować leków kortykosteroidowych (doustnych, inhalacyjnych, dożylnych) bez konsultacji z lekarzem, ponieważ mogą one fałszować wynik. W razie przyjmowania leków wpływających na metabolizm kortyzolu (np. leki przeciwdrgawkowe, antybiotyki, hormonalne), poinformować laboratorium.
Metoda pomiarowa Stężenie kortyzolu w moczu oznacza się jedną z dwóch uznanych technik: Immunochemiczna metoda ELISA – szybka, wysokiej czułości, stosowana w rutynowych laboratoriach. Chromatografia cieczowa sprzężona z spektrometrią mas (LC‑MS/MS) – metoda referencyjna, zapewniająca najwyższą specyficzność i możliwość jednoczesnego oznaczenia metabolitów kortyzolu (np.
W niektórych przypadkach wynik podaje się skorygowany do stężenia kreatyniny, co eliminuje wpływ niepełnego lub nadmiernego zbioru moczu. Interpretacja wyniku Wynik wyrażany jest w mikrogramach (µg) kortyzolu na 24 h. Interpretację należy uwzględnić w kontekście wieku, płci, przyjmowanych leków oraz stanu klinicznego. Wartość powyżej normy – sugeruje nadmierną produkcję kortyzolu; rozważ diagnozę zespołu Cushinga, nadczynności nadnerczy lub przyjmowanie zewnętrznych sterydów.