Cel badania Pomiar stężenia kortyzolu w moczu zebranym w ciągu pełnych 24 godzin pozwala ocenić całkowitą produkcję tego hormonu steroidowego przez korę nadnerczy. Wynik jest wykorzystywany do diagnostyki i monitorowania stanów związanych z nadmierną lub niewystarczającą sekrecją kortyzolu. Wskazania kliniczne Rozpoznanie zespołu Cushinga (hiperkortyzolemia) – zarówno endogennego, jak i wywołanego przyjmowaniem leków glikokortykosteroidowych.
Ocena choroby Addisona (niedoczynność kory nadnerczy) oraz innych przyczyn hipokortyzolemii. Kontrola terapii glikokortykosteroidowej – dostosowanie dawki leku. Badanie zaburzeń osi podwzgórze‑przysadka‑nadnercza w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu, PANS/PANDAS, gdzie dysregulacja kortyzolu może wpływać na zachowanie i reakcje stresowe. Ocena przyczyn niejasnych objawów metabolicznych, nadciśnienia, otyłości centralnej lub utraty masy ciała.
Materiał Dobowa zbiórka moczu (całe 24 godziny). Pacjent powinien zebrać cały mocz wydalony w ciągu jednego dnia kalendarzowego, począwszy od pierwszego oddania po przebudzeniu, a kończąc na ostatnim oddaniu przed kolejnym porannym wstawaniem. Metoda Stężenie kortyzolu oznacza się najczęściej metodą immunochemiczną (ELISA) lub spektrometrią masową z chromatografią cieczową (LC‑MS/MS), co zapewnia wysoką czułość i specyficzność.
Przygotowanie pacjenta Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz silnego stresu w dniu zbiórki. Zaprzestanie przyjmowania leków mogących wpływać na poziom kortyzolu (np. glikokortykosteroidy, leki przeciwdepresyjne, niektóre leki przeciwpadaczkowe) co najmniej 48 h przed rozpoczęciem zbiórki, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza. Stosowanie stałego schematu posiłków i snu w trakcie 24‑godzinnej obserwacji.
Dokładne oznaczenie czasu rozpoczęcia i zakończenia zbiórki oraz zapisanie go na pojemniku. Interpretacja wyników Normy referencyjne zależą od laboratorium, ale zazwyczaj wynoszą 30‑130 µg/24 h. Wyniki powyżej górnej granicy sugerują hiperkortyzolemię (np. zespół Cushinga), natomiast wyniki poniżej dolnej granicy wskazują na hipokortyzolemię (np.
Wartości pośrednie wymagają dalszej oceny klinicznej i ewentualnie dodatkowych testów, takich jak test supresji deksametazonem lub test stymulacji ACTH. Powiązania z innymi badaniami Testy serologiczne i immunologiczne w kierunku przeciwciał anty‑tyreoidowych – przy podejrzeniu autoimmunologicznych przyczyn dysregulacji osi HPA. Badanie poziomu ACTH w surowicy – pozwala rozróżnić przyczyny pierwotne i wtórne.