Cel badania Badanie polega na określeniu stężenia kopeptyny – krótkiego, stabilnego fragmentu preprohormonu wazopresyny – w osoczu lub surowicy. Dzięki wysokiej odporności kopeptyny na degradację, jej poziom odzwierciedla rzeczywiste wydzielanie wazopresyny (hormonu antydiuretycznego) i pozwala na ocenę aktywności układu wazopresynowego w sytuacjach, gdy bezpośredni pomiar hormonu jest niewiarygodny.
Wskazania kliniczne Rozpoznanie przyczyn zwiększonej diurezy i pragnienia, takich jak cukrzyca moczowa (centralna lub nefrogenna), niewydolność przysadki, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH). Ocena reakcji organizmu na ostre stresory fizjologiczne i metaboliczne, w tym zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, sepsę oraz intensywny wysiłek.
Monitorowanie przebiegu i prognozy chorób neuroendokrynologicznych, w szczególności zaburzeń regulacji osi podwzgórze‑przysadka‑nadnercza (HPA). Wsparcie diagnostyczne przy podejrzeniu dysregulacji neuroprzekaźników u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym spektrum autyzmu, gdzie nieprawidłowa regulacja osi HPA i gospodarki wodno‑elektrolitowej może wpływać na zachowanie i reakcje na stres. Materiał biologiczny Osocze lub surowica pobrana z żyły obwodowej (10‑15 ml).
Próbka powinna być pobrana w stanie spoczynku, po co najmniej 8 godzinach postu, aby wykluczyć wpływ posiłku na poziom kopeptyny. Metoda Stężenie kopeptyny określa się metodą immunologiczną, najczęściej testem immunoenzymatycznym typu sandwich (ELISA) lub automatycznym immunoanalizatorem chemiluminescencyjnym. Test charakteryzuje się wysoką czułością (dolna granica wykrywalności ≈ 0,5 pmol/l) oraz dobrą powtarzalnością, co umożliwia precyzyjne monitorowanie zmian w czasie.
Przygotowanie pacjenta Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz silnego stresu emocjonalnego w ciągu 24 h przed pobraniem krwi. Bycie na czczo – co najmniej 8 h postu; dopuszcza się picie niewielkiej ilości wody. Zaprzestanie przyjmowania leków wpływających na wydzielanie wazopresyny (np. desmopremina, diuretyki) po konsultacji z lekarzem.
Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: 2‑12 pmol/l (zakresy referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium i zastosowanej metody). Stężenie podwyższone: świadczy o zwiększonej aktywacji osi wazopresynowej – obserwuje się je w SIADH, po ostrym stresie, w przebiegu zawału serca, udaru mózgu czy sepsy.