Cel badania Badanie mierzy ilość białka C1q w surowicy – kluczowego elementu pierwszego komponentu klasycznego szlaku dopełniacza. Analiza pozwala ocenić integralność tego szlaku, wykrywać deficyty dopełniacza oraz monitorować aktywność procesów zapalnych i autoimmunologicznych. Wskazania kliniczne Podejrzenie niedoboru C1q lub innych białek klasycznego szlaku dopełniacza (np.
Diagnostyka i kontrola chorób autoimmunologicznych, takich jak toczeń rumieniowaty układowy (SLE), zapalenie naczyń, zespół antyfosfolipidowy. Ocena stanu immunologicznego w przewlekłych lub nawracających zakażeniach bakteryjnych. Badania badawcze dotyczące neurozapalnych mechanizmów w zaburzeniach neurorozwojowych, w tym autyzmu, ADHD i zaburzeń spektrum schizofrenii. Monitorowanie terapii immunomodulującej oraz ocena ryzyka infekcji po przeszczepach lub w immunosupresji.
Materiał biologiczny Do oznaczenia wykorzystuje się surowicę krwi pobraną z żyły. Próbka powinna być pobrana na czczo, odwirowana w temperaturze 4 °C, a osocze oddzielone i przechowywane w temperaturze –20 °C, jeśli analiza nie zostanie wykonana natychmiast. Przygotowanie pacjenta Pacjent musi być na czczo co najmniej 8‑10 godzin przed pobraniem krwi. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania leków wpływających na układ dopełniacza (np.
glikokortykosteroidy, immunosupresanty) bez konsultacji z lekarzem. W przypadku dzieci zaleca się pobranie próbki w godzinach porannych, aby zminimalizować wpływ rytmu dobowego. Metoda Stężenie C1q określa się najczęściej metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub immunoturbidymetrią. Test jest kalibrowany przy użyciu standardów odniesienia i kontrolowany przy pomocy próbek kontrolnych o znanej koncentracji.
Analiza wymaga precyzyjnego odczytu absorbancji przy określonej długości fali (zwykle 450 nm dla ELISA). Interpretacja wyników Zakres prawidłowy: zazwyczaj 70‑150 mg/L, choć wartości referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium i populacji. Obniżone stężenie: wskazuje na niedobór C1q, co zwiększa podatność na infekcje bakteryjne, utrudnia usuwanie kompleksów immunologicznych i może predysponować do rozwoju chorób autoimmunologicznych, zwłaszcza SLE.
Podwyższone stężenie: obserwuje się w stanach zapalnych, aktywnych chorobach autoimmunologicznych, infekcjach oraz w odpowiedzi na urazy tkanek. Interferencje: hemoliza, lipemia i wysokie stężenie bilirubiny mogą zakłócać wynik testu; w takich przypadkach zaleca się powtórzenie pobrania.