Cel badania Określenie, czy w próbce moczu występuje klozapina – lek przeciwpsychotyczny stosowany m.in. w leczeniu schizofrenii (ICD‑10 F20) oraz niektórych zaburzeń neurorozwojowych wymagających farmakoterapii. Badanie służy kontroli przyjmowania leku oraz wykryciu ewentualnego nadużycia. Wskazania kliniczne Monitorowanie zgodności pacjenta z zalecaną terapią klozapiną. Weryfikacja przyjmowania leku w sytuacjach prawnych lub ubezpieczeniowych.
Ocena potencjalnego nadużycia lub nielegalnego pozyskania leku. Wsparcie diagnostyczne w przypadkach nieoczekiwanych działań niepożądanych, gdy konieczne jest potwierdzenie obecności leku w organizmie. Metoda Badanie wykonywane jest metodą immunochemiczną (np. test immunoenzymatyczny – ELISA) lub spektrometrii masowej (LC‑MS/MS) w wersji jakościowej. Próbka moczu jest poddawana ekstrakcji, a następnie wykrywany jest znak charakterystyczny dla klozapiny.
Wynik podawany jest w formie „obecny” / „nieobecny”. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania dietetycznego. Próbkę należy pobrać w czystym pojemniku, najlepiej rano, aby zwiększyć stężenie metabolitów. Unikać przyjmowania dużych ilości płynów bezpośrednio przed pobraniem, co mogłoby rozcieńczyć mocz. Interpretacja wyników Obecny – wskazuje, że klozapina lub jej metabolity są wykrywalne w moczu, co potwierdza przyjmowanie leku w ostatnich 24‑48 h.
Nieobecny – może oznaczać brak przyjmowania leku, zbyt długi odstęp od ostatniej dawki lub niewystarczające stężenie poniżej progu wykrywalności testu. W przypadku wyniku „nieobecny” zaleca się potwierdzenie przy pomocy ilościowego oznaczenia w osoczu, zwłaszcza gdy istnieje podejrzenie nieprzestrzegania zaleceń terapeutycznych. Ograniczenia Test jakościowy nie dostarcza informacji o stężeniu leku, a jedynie o jego obecności.
Wynik może być fałszywie negatywny przy bardzo niskich dawkach lub po długim czasie od ostatniej przyjętej dawki. Nie wykrywa metabolitów, które mogą być istotne przy ocenie farmakokinetyki.