Cel badania Test ma na celu wykrycie specyficznych przeciwciał IgM w płynie mózgowo‑rdzeniowym (PMR), które świadczą o niedawnym zakażeniu drobnoustrojem przenoszonym przez kleszcze – najczęściej Borrelia burgdorferi (neuroborelioza) lub wirusem zapalenia mózgu przenoszonym przez kleszcze (TBE). Wynik umożliwia potwierdzenie ostrego zapalenia opon mózgowych wywołanego infekcją kleszczową.
Wskazania kliniczne Ostre objawy zapalenia opon mózgowych (ból głowy, sztywność karku, gorączka, nudności, wymioty) po ukąszeniu kleszcza lub w obszarze endemicznym. Objawy neurologiczne sugerujące neuroboreliozę lub zapalenie mózgu TBE (np. porażenie nerwu twarzowego, zaburzenia czucia, zaburzenia pamięci, regresja funkcji poznawczych). Rozpoznanie przyczynowe w przypadkach nagłej regresji objawów rozwojowych u dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem.
Monitorowanie przebiegu leczenia antybiotykowego lub przeciwwirusowego w potwierdzonych przypadkach. Materiał Do badania wykorzystuje się płyn mózgowo‑rdzeniowy (PMR) pobrany w ramach standardowej nakłucia lędźwiowego. Próbka powinna być odprowadzona do probówki bez dodatków, w temperaturze 2‑8 °C i dostarczona do laboratorium nie później niż 4 h od pobrania.
Metoda Wykrywanie przeciwciał IgM odbywa się metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub immunochromatografii, przy użyciu antygenów charakterystycznych dla Borrelia burgdorferi oraz wirusa TBE. W przypadku wyniku dodatniego zaleca się potwierdzenie metodą Western blot lub testem neutralizacji, aby zwiększyć swoistość. Interpretacja wyników IgM dodatnie – wskazuje na niedawne zakażenie i prawdopodobne ostre zapalenie opon mózgowych wywołane patogenem kleszczowym.
Wymaga korelacji z objawami klinicznymi i, w razie potrzeby, dalszych badań serologicznych (IgG, testy potwierdzające). IgM ujemne – nie wyklucza zakażenia, zwłaszcza w bardzo wczesnym stadium, gdy przeciwciała nie zdążyły się jeszcze wykształcić. W takich przypadkach zaleca się powtórzenie badania po 1‑2 tygodniach lub zastosowanie dodatkowych metod (PCR, badanie przeciwciał IgG).
Wynik niejednoznaczny – wymaga dodatkowej oceny klinicznej oraz ewentualnego powtórzenia testu lub zastosowania testów molekularnych. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem PMR nie jest wymagana specjalna dieta ani odstawienie leków, chyba że lekarz zaleci inaczej. Należy poinformować pacjenta o konieczności wykonania nakłucia lędźwiowego, o możliwych dolegliwościach po zabiegu (ból pleców, zawroty) oraz o potrzebie zachowania sterylności podczas pobierania próbki.