Cel badania Test określa poziom czynności kinazy pirogronianowej (PK) w czerwonych krwinkach. PK katalizuje ostatni krok glikolizy, przekształcając fosfoenolopirogronian (PEP) w pirogronian przy jednoczesnej syntezie ATP. Pomiar aktywności enzymu umożliwia identyfikację deficytów enzymatycznych oraz ocenę zaburzeń metabolicznych wpływających na funkcjonowanie erytrocytów i, pośrednio, na układ nerwowy.
Wskazania kliniczne Podejrzenie wrodzonego niedoboru kinazy pirogronianowej – najczęstsza przyczyna dziedzicznej hemolitycznej anemii. Niejasna hemoliza, anemia hemolityczna, powiększenie śledziony (splenomegalia), żółtaczka. Diagnostyka różnicowa przy anemii hemolitycznej, w tym porównanie z innymi enzymatycznymi przyczynami (np. Kontrola efektów terapeutycznych (splenektomia, suplementacja, transfuzje) u pacjentów z potwierdzonym niedoborem PK.
Zaburzenia metaboliczne wpływające na układ nerwowy – niektóre z nich mogą nasilać objawy zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu. Ocena profilu metabolicznego nowotworów – podwyższona aktywność PK jest charakterystyczna dla efektu Warburga. Materiał biologiczny Cała krew – 2‑3 ml pobrane do probówki z antykoagulantem K₂EDTA. Próbka powinna być przechowywana w temperaturze 4 °C i dostarczona do laboratorium nie później niż 24 h po pobraniu.
W przypadku opóźnionego transportu zaleca się zamrożenie czerwonych krwinek w temperaturze –20 °C, co pozwala zachować stabilność enzymu. Metoda W laboratorium wykorzystuje się test enzymatyczny o charakterze spektrofotometrycznym. Reakcja polega na przekształceniu PEP w pirogronian z jednoczesnym wytworzeniem ATP, a następnie na redukcji pirogronianu do mleczanu przy udziale dehydrogenazy mleczanowej.
Redukcja NADH do NAD⁺ powoduje zmniejszenie absorbancji przy 340 nm, a tempo tego spadku jest proporcjonalne do aktywności PK w próbce. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnej diety ani okresu postu. Warto poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, które mogą modulować enzymy erytocytarne (np. niektóre antybiotyki, leki przeciwnowotworowe, leki przeciwmalaryczne).
Unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz dużych zmian temperatury ciała w dniu pobrania, ponieważ mogą one tymczasowo wpływać na poziom enzymu. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zależy od laboratorium; najczęściej przyjmuje się zakres 5‑15 U/g Hb (jednostek na gram hemoglobiny).