Cel badania Pomiar stężenia trzech głównych katecholamin – adrenaliny, noradrenaliny i dopaminy – w surowicy krwi pozwala określić funkcję układu współczulnego, ocenić wydzielanie hormonów stresu oraz wykryć patologie neuroendokrynologiczne. Badanie oznaczone kodem ICD KATE jest wykorzystywane zarówno w diagnostyce chorób somatycznych, jak i w ocenie zaburzeń neurorozwojowych, w tym spektrum autyzmu.
Wskazania kliniczne podejrzenie nowotworów wydzielających katecholaminy: pheochromocytoma, paraganglioma, neuroblastoma objawy nadmiernej aktywacji współczulnej: nadciśnienie tętnicze, tachykardia, potliwość, lęk, bezsenność zaburzenia autonomicznego układu nerwowego, w tym dysautonomia po infekcjach (PANS/PANDAS) ocena reakcji organizmu na stres fizjologiczny i psychiczny monitorowanie leczenia wpływającego na układ współczulny (beta‑blokerzy, inhibitory MAO, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne) badanie funkcji neuroprzekaźników u osób z ASD oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi rozpoznanie niewydolności nadnerczy lub hiperkortyzolem w kontekście zespołu stresu pourazowego Materiał biologiczny krew żylna pobrana w stanie spoczynku, najczęściej z żyły łokciowej probówki z antykoagulantem heparyną (lub EDTA, zgodnie z protokołem laboratorium) próbka powinna być natychmiast schłodzona (2‑8 °C) i dostarczona do laboratorium w ciągu 30 min od pobrania; w razie opóźnienia zaleca się zamrożenie w –20 °C Metoda Stężenia katecholamin oznacza się najczęściej przy użyciu wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) z detekcją elektrochemiczną lub spektrometrii masowej (LC‑MS/MS).
Metody te charakteryzują się czułością w zakresie pico‑do nanomoli oraz wysoką specyficznością, co umożliwia wiarygodną ocenę niskich stężeń w surowicy.
Przygotowanie pacjenta post 12‑godzinny – zakaz spożywania pokarmów i napojów (z wyjątkiem wody) 30‑minutowy odpoczynek w pozycji leżącej przed pobraniem krwi, aby wyeliminować wpływ pozycji pionowej na poziom noradrenaliny unikanie kofeiny, nikotyny, alkoholu oraz intensywnego wysiłku fizycznego przez co najmniej 24 h przed badaniem zgłoszenie lekarzowi wszystkich przyjmowanych leków, w szczególności sympatykomimetyków, inhibitorów MAO, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, beta‑blokerów i leków przeciwzakrzepowych Interpretacja wyników Zakresy referencyjne mogą się nieco różnić w zależności od laboratorium i typu próbki (plazma vs.
Typowe wartości w spoczynku wynoszą: adrenalina: 0‑100 pg/ml noradrenalina: 70‑500 pg/ml dopamina: 0‑30 pg/ml Podwyższone wartości mogą sugerować: pheochromocytoma, paraganglioma lub inne nowotwory neuroendokrynne przewlekły stres, zespół stresu pourazowego hiperaktywność współczulną w chorobach sercowo‑naczyniowych stosowanie leków pobudzających układ współczulny (np.
amfetamina, efedryna) Obniżone wartości mogą być wynikiem: niewydolności nadnerczy lub zaburzeń przytarczyc przewlekłego stosowania beta‑blokerów lub inhibitorów MAO adaptacyjnego wyczerpania zapasów katecholamin w wyniku długotrwałego stresu Związek z autyzmem i zaburzeniami neurorozwojowymi U osób z ASD obserwuje się często nieprawidłową regulację układu współczulnego, co może przejawiać się podwyższonymi lub obniżonymi poziomami adrenaliny i noradrenaliny.