Cel badania Określenie stężenia wolnych katecholamin (epinefryny, norepinefryny oraz dopaminy) w osoczu krwi żylnej. Badanie służy do wykrywania nadmiernej syntezy i wydzielania tych związków, co jest charakterystyczne dla guzów neuroendokrynnych, w szczególności chromochłonnego (pheochromocytoma) oraz innych nowotworów wydzielających katecholaminy. Wskazania kliniczne Utrzymujące się lub napadowe nadciśnienie tętnicze, zwłaszcza z towarzyszącymi silnymi bólami głowy.
Napady tachykardii, kołatania serca, pocenia się, drżenia kończyn. Objawy sugerujące zespół napadowego nadciśnienia (np. lęk, uczucie duszności, uczucie gorąca). Diagnostyka i monitorowanie guza chromochłonnego oraz innych nowotworów neuroendokrynnych. Ocena przyczyn autonomicznego dysregulacji u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym ASD, które mogą manifestować się nadmierną pobudliwością układu współczulnego.
Metoda Analiza przeprowadzana jest metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) z detekcją elektrochemiczną. Próbka osocza pobrana w probówce z EDTA jest natychmiast schładzana, a następnie odwirowana w warunkach zimnych, aby zapobiec degradacji niestabilnych katecholamin. Po odwirowaniu osocze jest przechowywane w temperaturze –20 °C lub niższej do momentu analizy.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Materiał: krew żylna pobrana w probówce z antykoagulantem EDTA. Przygotowanie: Pacjent powinien być na czczo (co najmniej 8 h), unikać intensywnego wysiłku fizycznego, stresu oraz leków wpływających na układ współczulny (np. β‑blokerów, leków przeciwdepresyjnych, amfetaminy) na 24 h przed pobraniem. Po pobraniu próbka musi być natychmiast schłodzona, a następnie odwirowana w temperaturze 4 °C.
Osocze powinno być przechowywane w warunkach zamrożonych i transportowane w łańcuchu zimnym (cold chain) do laboratorium. Ze względu na wybitną niestabilność katecholamin, opóźnienie w przetworzeniu próbki powyżej 30 min może prowadzić do fałszywie obniżonych wyników.
Interpretacja wyników Podwyższone stężenia jednej lub kilku katecholamin we krwi wskazują na zwiększoną aktywność rdzeniowo-nadnerczową i są silnym wskaźnikiem guza chromochłonnego lub innych nowotworów neuroendokrynnych. Normy laboratoryjne zależą od metody i jednostek, ale zazwyczaj przyjmuje się: Epinefryna: Norepinefryna: Dopamina: Wyniki podwyższone, ale nie spełniające kryteriów guza chromochłonnego, mogą wymagać dalszej oceny dynamicznej (np.