Cel badania Analiza ma na celu ilościowe oznaczenie trzech podstawowych katecholamin (adrenalinę, noradrenalinę, dopaminę) oraz ich najważniejszych produktów przemiany (metanefrynę, normetanefrynę, 3‑metoksy‑4‑hydroksyfenylooctan, kwas VMA) w całości zebranego moczu 24‑godzinnego. Dzięki temu możliwe jest wykrycie patologicznej nadprodukcji tych związków, charakterystycznej dla wybranych nowotworów oraz dysfunkcji układu współczulnego.
Wskazania kliniczne Rozpoznanie lub wykluczenie pheochromocytoma i paraganglioma – nowotworów wydzielających katecholaminy. Diagnostyka i monitorowanie neuroblastoma, zwłaszcza u dzieci. Ocena nadczynności przytarczyc oraz nieprawidłowości regulacji ciśnienia tętniczego. Badanie funkcji autonomicznego układu nerwowego w chorobach neurologicznych, w tym w spektrum autyzmu, PANS/PANDAS oraz innych zaburzeniach neurorozwojowych.
Kontrola skuteczności terapii farmakologicznej oddziałującej na układ adrenergiczny (np. β‑blokerów, inhibitorów enzymu katechol‑O‑metylotransferazy). Ocena wpływu stresu, intensywnego wysiłku fizycznego lub zaburzeń metabolicznych na wydzielanie katecholamin. Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Materiał: całość moczu zebrana w ciągu 24 h, przechowywana w pojemniku chronionym przed światłem, w temperaturze 2‑8 °C.
Przygotowanie: Unikanie produktów bogatych w katecholaminy (banany, awokado, czekolada, sery dojrzewające, produkty fermentowane) oraz napojów zawierających kofeinę, tyraminę i alkohol przez co najmniej 24 h przed i w trakcie zbierania próbki. Zaprzestanie przyjmowania leków mogących wpływać na wynik (β‑blokerów, metyldopy, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, inhibitorów monoaminooksydazy) po konsultacji z lekarzem.
Wstrzymanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz sytuacji wywołujących silny stres w dniu poboru. Dokładny pomiar objętości zebranego moczu, zapisanie czasu rozpoczęcia i zakończenia poboru oraz oznaczenie stężenia kreatyniny w próbce. W razie opóźnienia w analizie – natychmiastowe zamrożenie próbki w temperaturze –20 °C i ochrona przed światłem.
Metoda analityczna W badaniu najczęściej stosuje się wysokosprawną chromatografię cieczową (HPLC) z detekcją elektrochemiczną lub spektrometrię masową z podwójnym etapem (LC‑MS/MS). Próbka poddawana jest ekstrakcji na fazie stałej (solid‑phase extraction), po czym następuje rozdział składników na kolumnie chromatograficznej. Ilościowe oznaczenie odbywa się w oparciu o wewnętrzne standardy znakowane izotopowo, co zapewnia wysoką precyzję i czułość (detekcja w zakresie ng‑µg).