Cel badania Badanie ma na celu szczegółowe określenie chemicznego i strukturalnego składu kamienia moczowego pobranego od pacjenta. Dzięki precyzyjnej identyfikacji głównych składników (wapń, szczawiany, fosforany, kwas moczowy, cystyna, magnez i inne) lekarz może wyjaśnić mechanizm powstawania kamicy i zaproponować indywidualny plan zapobiegawczy.
Wskazania kliniczne pierwszy lub nawracający epizod kamicy nerkowej lub moczowodowej; niejasne przyczyny powstawania kamieni pomimo prawidłowych wyników badań moczu i krwi; przygotowanie do zabiegów usuwających kamień (litotrypsja, ureterorenoskopia, nefrolitotomia) – znajomość składu wpływa na wybór techniki i środka rozpuszczającego; pacjenci z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym z ASD, u których nieprawidłowe nawyki żywieniowe i ograniczona podaż płynów zwiększają ryzyko kamicy; monitorowanie pacjentów z chorobami metabolicznymi (np.
hiperparatyroidyzmem, hiperurykemią, cystynurią) wymagającymi szczegółowej charakterystyki kamieni. Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania wykorzystuje się jedną lub kilka części pobranego kamienia moczowego (materiał: kamień moczowy). Próbka powinna być: czysta – wolna od śluzu, krwi i tkanek otaczających; sucha – po odparowaniu wilgoci w temperaturze pokojowej lub w suszarce laboratoryjnej; nieuszkodzona mechanicznie – aby zachować integralność kryształów.
Nie wymaga specjalnego przygotowania pacjenta, jedynie informacja o planowanym terminie pobrania kamienia, aby laboratorium mogło zapewnić szybkie przetworzenie próbki.
Metoda badania Po przyjęciu próbki laboratoryjnej przeprowadza się szereg technik analitycznych: mikroskopia polaryzacyjna – umożliwia wstępną ocenę rodzaju kryształów (wapniowe, szczawianowe, struwitowe) na podstawie ich właściwości optycznych; dyfrakcja rentgenowa (XRD) oraz spektroskopia rentgenowa (XRF) – określają strukturę krystaliczną i skład pierwiastkowy; analiza chemiczna metodą ICP‑MS lub spektrometrii masowej – precyzyjny pomiar ilościowy pierwiastków (Ca, Mg, P, K, Na, Fe, Zn, Sr, Al itp.); FTIR (spektroskopia w podczerwieni) i Raman – pozwalają na identyfikację grup funkcyjnych i potwierdzenie obecności kwasu moczowego, cystyny lub innych związków; testy barwne (np.
reakcja z kwasem octowym) – szybka metoda wykrywania kamieni kwasu moczowego. Interpretacja wyników Raport przedstawia procentowy udział poszczególnych składników oraz ich kombinacje.