Cel badania Badanie oznacza stężenie kalprotektyny – białka z grupy S‑100, wydzielanego głównie przez neutrofile i makrofagi – w surowicy krwi. Podwyższony poziom odzwierciedla aktywację układu immunologicznego i obecność stanu zapalnego w organizmie. Wskazania kliniczne Rozpoznanie i różnicowanie chorób zapalnych jelit (choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego) od zespołów czynnościowych (IBS). Monitorowanie aktywności i odpowiedzi na terapię w przebiegu IBD.
Ocena ogólnoustrojowego zapalenia w chorobach autoimmunologicznych (np. reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń). Wspomaganie diagnostyki infekcji bakteryjnych i wirusowych, w których dochodzi do intensywnej aktywacji neutrofili. Badanie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych (autyzm, PANS/PANDAS) w celu wykrycia współistniejącego zapalenia przewodu pokarmowego, które może wpływać na objawy neurologiczne. Materiał i metoda Materiał biologiczny: Krew żylna, surowica.
Metoda: Immunoenzymatyczna analiza (ELISA) lub chemiluminescencja, wykorzystująca przeciwciała monoklonalne specyficzne dla kalprotektyny. Zakres pomiarowy: zazwyczaj 0,1–10 µg/ml, w zależności od użytego zestawu. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie ma specjalnych wymagań dietetycznych. Zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania leków przeciwzapalnych (np. NSAID) w ciągu 24 h, jeśli to możliwe, ponieważ mogą one podwyższyć wynik.
Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zwykle Podwyższony wynik – wskazuje na aktywny proces zapalny. Wartości 0,5–2 µg/ml mogą sugerować łagodny stan zapalny lub wczesną fazę choroby, natomiast > 2 µg/ml jest typowy dla aktywnej choroby zapalnej jelit lub intensywnej reakcji immunologicznej. Obniżony wynik – rzadko klinicznie istotny; najczęściej wynika z błędnego pobrania lub niewłaściwego transportu próbki.
Ograniczenia badania Kalprotektyna w surowicy nie jest specyficzna wyłącznie dla przewodu pokarmowego – podwyższone wartości mogą wystąpić w infekcjach ogólnoustrojowych, chorobach autoimmunologicznych, urazach i niektórych nowotworach. Dlatego wynik powinien być interpretowany w kontekście pełnego obrazu klinicznego i, w razie potrzeby, dodatkowych badań (np. kalprotektyna w kale, badania endoskopowe).
Powiązania z innymi badaniami Kalprotektyna w kale – bardziej specyficzna dla zapalenia jelit. CRP, OB – ogólne markery stanu zapalnego. Panel autoimmunologiczny (ANA, RF) – przy podejrzeniu choroby autoimmunologicznej. Badania mikrobiologiczne – w ocenie roli infekcji w przebiegu PANS/PANDAS.