Cel badania Oznaczenie stężenia kalcytoniny w surowicy krwi pozwala wykryć podwyższone poziomy tego hormonu, które są charakterystyczne dla nowotworów pochodzących z komórek C tarczycy (rak rdzeniasty) oraz niektórych guzów neuroendokrynnych. Test nie służy do oceny równowagi wapniowej, gdyż wpływ kalcytoniny na metabolizm wapnia jest marginalny w porównaniu z hormonem przytarczyc. Wskazania kliniczne Diagnostyka i kontrola pooperacyjna raka rdzeniastego tarczycy (MTC).
Badanie przesiewowe w rodzinach z dziedziczną predyspozycją do MTC – zespół MEN 2A/2B oraz dziedziczna postać MTC. Ocena podejrzenia guzów neuroendokrynnych, m.in. drobnokomórkowego raka płuc, rakowiaka, insulinoma. Monitorowanie pacjentów po usunięciu MTC – spadek stężenia wskazuje na skuteczność leczenia. Wykrywanie podwyższonych poziomów w stanach takich jak przewlekła niewydolność nerek, nadczynność przytarczyc, niektóre białaczki oraz zespoły mieloproliferacyjne.
Identyfikacja zespołów paraneoplastycznych, np. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnej diety ani postu. Zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz dużych wahań temperatury ciała w ciągu 24 h przed pobraniem, gdyż mogą one nieznacznie podnieść wynik. Leki nie muszą być odstawiane, chyba że lekarz wskazuje inaczej. Materiał biologiczny Materiał: krew żylna pobrana do probówki z antykoagulantem (EDTA lub heparyna).
Próbka powinna zostać poddana przetworzeniu w ciągu 2 godzin od pobrania lub przechowywana w temperaturze 2‑8 °C, aby zapobiec degradacji peptydu. Metoda badania Stężenie kalcytoniny oznacza się metodą immunologiczną, najczęściej immunoenzymatycznym testem ELISA lub immunochemicznym z detekcją elektrochemiluminescencyjną (ECLIA). Testy te charakteryzują się wysoką czułością (detection limit ≈ 1 pg/ml) i specyficznością, co umożliwia wykrycie nawet niewielkich podwyżek.
Normy i wartości referencyjne Wartości referencyjne zależą od wieku i płci: Noworodki: 10‑100 pg/ml (fizjologiczny wzrost). Dorośli: 1‑5 pg/ml – nieco wyższe u mężczyzn i osób o większej masie ciała. Interpretacja powinna uwzględniać indywidualne czynniki, takie jak funkcja nerek (przewlekła niewydolność może sztucznie podnieść wynik) oraz obecność chorób współistniejących.
Interpretacja wyników Podwyższone stężenie (powyżej górnej granicy normy) może świadczyć o: Raku rdzeniastym tarczycy – poziom często koreluje z masą guza i może gwałtownie wzrosnąć przy nawrocie. Hiperplazji komórek C (stan przednowotworowy). Innych guzach neuroendokrynnych, w tym drobnokomórkowym raku płuc, rakowiaku, insulinomie. Przewlekłej niewydolności nerek, nadczynności przytarczyc, niektórych białaczkach oraz zespołach mieloproliferacyjnych.