Cel badania Oznaczenie stężenia kalcytoniny w surowicy ma na celu ocenę funkcji komórek C przytarczyc, które syntetyzują ten hormon.
Badanie jest szczególnie przydatne w diagnostyce i monitorowaniu: nowotworów tarczycy – głównie raka brodawkowatego tarczycy (MTC) oraz przerzutów; przerostu komórek C i hiperplazji C‑cell; zaburzeń gospodarki wapniowo‑fosforowej, w tym hiperwentylacji, osteoporozy i hiperkalcemii; niektórych nowotworów neuroendokrynnych, które mogą wydzielać kalcytoninę.
Wskazania kliniczne potwierdzenie podejrzenia raka brodawkowatego tarczycy (MTC) po wykryciu podwyższonego poziomu wapnia lub w badaniu przesiewowym; monitorowanie terapii i nawrotu po operacyjnym usunięciu MTC; ocena przyczyn idiopatycznej hiperkalcemii; diagnostyka zespołów związanych z nieprawidłowym metabolizmem wapnia, które mogą wpływać na rozwój neurologiczny u dzieci i młodzieży; kontrola pacjentów z nowotworami neuroendokrynnymi, w których kalcytonina może pełnić rolę markera.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do badania pobiera się krew żylna, z której uzyskuje się surowicę. Ze względu na wybitną niestabilność kalcytoniny, próbkę należy: pobrać na pusty żołądek lub po co najmniej 2‑godzinnym pożywieniu; natychmiast po pobraniu umieścić w probówce bez antykoagulantu i schłodzić w lodzie (2‑8 °C); transportować do laboratorium w warunkach chłodniczych najpóźniej w ciągu 30‑60 min od pobrania.
Metoda Stężenie kalcytoniny oznacza się najczęściej metodą immunochemiluminescencji (ICMA) lub immunoenzymatycznego testu ELISA. Obie techniki wykorzystują przeciwciała monoklonalne o wysokiej swoistości, co zapewnia czułość rzędu 1‑2 pg/ml. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zazwyczaj Podwyższone stężenie – sugeruje MTC, przerost komórek C, niektóre nowotwory neuroendokrynne, hiperkalcemię spowodowaną chorobą nowotworową lub nadczynnością przytarczyc.
Obniżone stężenie – rzadko klinicznie istotne, może wystąpić po całkowitym usunięciu tarczycy lub w ciężkiej niewydolności nerek. Wynik powinien być interpretowany w kontekście historii klinicznej, poziomu wapnia, parathormonu oraz wyników obrazowych. Związek z zaburzeniami neurorozwojowymi Nieprawidłowa regulacja wapnia, w tym podwyższona kalcytonina, może wpływać na rozwój mózgu i synapsy, co jest istotne w ocenie dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem.