Cel badania Analiza próbki kału pod kątem stopnia strawienia ma na celu wykrycie niestrawionych resztek pokarmowych oraz ocenię zmian makroskopowych i chemicznych stolca. Wynik umożliwia identyfikację dysfunkcji enzymatycznych, zaburzeń wchłaniania tłuszczów, węglowodanów i białek oraz ewentualnych problemów z żółcią. Wskazania kliniczne Objawy ze strony układu pokarmowego: biegunka, zaparcia, wzdęcia, ból brzucha, nieprzyjemny zapach stolca.
nietolerancja laktozy, celiakia, zespoły krótkiego jelita, choroby trzustki (niewydolność eksokrynna). Ocena stanu odżywienia i efektywności wchłaniania u dzieci i dorosłych, szczególnie u osób z ASD, u których częste są zaburzenia jelitowe i dysbioza. Kontrola skuteczności terapii dietetycznej (np. dieta eliminacyjna) lub farmakologicznej (enzymy trawienne, probiotyki).
Diagnostyka wstępna przed skierowaniem na bardziej specjalistyczne badania, takie jak testy oddechowe, badania enzymów trzustkowych w surowicy czy endoskopia. Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Materiał: jednorazowa próbka kału (ok. 5‑10 g) pobrana w czystym, szczelnym pojemniku. Najlepszy czas pobrania to poranek, przed spożyciem leków, suplementów lub posiłków. W dniu pobrania unika się ciężkostrawnych, tłustych potraw oraz produktów fermentowanych (np.
kapusta kiszona, kimchi), które mogą zmienić skład chemiczny stolca. Próbkę należy dostarczyć do laboratorium w temperaturze pokojowej, nie później niż 24 h po pobraniu; w warunkach wyższej temperatury zaleca się przechowanie w lodówce (2‑8 °C). Metoda Badanie składa się z kilku etapów, które razem dają pełny obraz procesu trawienia. Ocena makroskopowa: obserwacja konsystencji (od wodnistej po twardą), barwy (jasnożółta, brązowa, czarna), zapachu oraz obecności śluzu lub krwi.
Ocena mikroskopowa: poszukiwanie niestrawionych elementów: kulek tłuszczu (steatorrhea) – wskazuje na niedobór lipazy trzustkowej lub zaburzenia biliarnych, ziaren skrobi – mogą świadczyć o niewystarczającej aktywności amylazy, fragmenty włókien roślinnych i komórek mięśniowych – dowód niepełnego trawienia białek i węglowodanów, leukocyty, ropnie, pasożyty – elementy sugerujące infekcję lub stan zapalny.
Analiza chemiczna: pomiar pH (norma 6‑7, odchylenia mogą wskazywać na zaburzenia mikroflory lub infekcję), obecność bilirubiny (wskaźnik upośledzonego wchłaniania żółci), testy na tłuszcz – odczyn Sudan III/IV lub metoda ekstrakcji rozpuszczalnikowej, określenie stężenia cukrów prostych (glukozy, fruktozy) oraz kwasów tłuszczowych. Badanie bakteriologiczne (wstępne): szybka identyfikacja patogenów (Salmonella, Shigella, Campylobacter) oraz ocena ogólnej flory jelitowej.