Cel badania Badanie ilościowe kadmu w moczu służy do oceny kumulatywnego obciążenia organizmu kadmem. Pomiar ten odzwierciedla długotrwałą ekspozycję (zwykle kilku miesięcy do kilku lat) oraz pozwala na wykrycie potencjalnego ryzyka nefrotoksycznego i karcynogennego. Wskazania kliniczne Monitorowanie osób narażonych zawodowo (górnictwo, przemysł metalurgiczny, produkcja baterii, spawalnictwo).
Ocena ekspozycji środowiskowej w rejonach o podwyższonym poziomie kadmu w powietrzu lub wodzie. Diagnostyka podejrzenia zatrucia kadmem, zwłaszcza w przypadkach niewydolności nerek. Badanie w ramach oceny ryzyka rozwoju nowotworów układu moczowego i innych nowotworów związanych z kadmem. Wspomaganie oceny wpływu kadmu na rozwój neurologiczny i zaburzenia neurorozwojowe, w tym autyzm.
Materiał Do analizy wykorzystywany jest mocz całodobowy (24‑godzinny) lub jednorazowa próbka moczu poranna, pobrana w warunkach higienicznych. Próbka powinna być oznaczona środkiem konserwującym (np. kwas nitrynowy) i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C do momentu analizy. Metoda Stężenie kadmu w moczu oznacza się najczęściej przy użyciu spektrometrii absorpcji atomowej (AAS) z płomieniem lub techniką masową spektrometrii plazmy indukcyjnie sprzężonej (ICP‑MS).
Wynik podaje się jako mikrogramy kadmu na gram kreatyniny (µg/g kreatyniny) lub jako mikrogramy kadmu na litr moczu (µg/L), co eliminuje wpływ zmienności objętości moczu. Interpretacja wyników Wartości referencyjne dla populacji ogólnej wynoszą zazwyczaj ≤0,5 µg/g kreatyniny (lub ≤1,0 µg/L przy pomiarze bez korekty kreatyninowej).
Wyniki powyżej tych progów sugerują zwiększone narażenie na kadm i wymagają dalszej oceny przyczyn oraz ewentualnej interwencji środowiskowej lub zawodowej. Znacznie podwyższone stężenia (np. >5 µg/g kreatyniny) mogą wskazywać na ostre zatrucie kadmem i konieczność natychmiastowego leczenia, w tym chelatacji. Interpretacja powinna uwzględniać funkcję nerek (np. poziom kreatyniny), wiek, płeć oraz historię ekspozycji.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem moczu zaleca się: Unikanie spożycia pokarmów bogatych w kadm (np. wątroba, podroby, niektóre owoce morza) oraz suplementów zawierających cynk lub selen na 24 h przed badaniem. W przypadku badania 24‑godzinnego – dokładne zbieranie całej objętości moczu w czystym pojemniku, oznaczenie czasu rozpoczęcia i zakończenia zbioru. Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego i odwodnienia w dniu pobrania.