Cel badania Analiza stężenia jodu w próbce moczu służy określeniu całkowitego zapasu jodu w organizmie. Wynik umożliwia wykrycie zarówno niedoboru, jak i nadmiaru tego mikroelementu, które mogą zaburzać funkcję tarczycy oraz procesy rozwojowe mózgu. Wskazania kliniczne Ocena statusu jodowego u grup zwiększonego ryzyka: kobiety w ciąży i karmiące, małe dzieci, osoby stosujące dietę ubogą w jod.
Diagnostyka przyczyn niedoczynności lub nadczynności tarczycy związanych z nieprawidłowym poziomem jodu. Monitorowanie wpływu suplementacji jodem oraz terapii jodowej. Badanie ryzyka zaburzeń neurorozwojowych, w tym zaburzeń ze spektrum autyzmu, które mogą być powiązane z prenatalnym i wczesnodziecięcym niedoborem jodu. Materiał biologiczny Jednorazowa próbka moczu (zwykle 10‑20 ml) pobrana w warunkach ambulatoryjnych lub całość moczu zebrana w ciągu 24 godzin.
Przygotowanie pacjenta Unikać przyjmowania preparatów zawierających jod (np. jodynowane sole, suplementy z alg morskich) przynajmniej 24 h przed pobraniem. W dniu pobrania nie spożywać dużych ilości produktów bogatych w jod – ryb, wodorostów, wody solonej. W przypadku 24‑godzinnego zbioru moczu należy zbierać wszystkie oddane objętości w czystym, szczelnym pojemniku.
Metoda pomiaru Stężenie jodu w moczu najczęściej oznacza się przy użyciu: Spektrometrii masowej z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP‑MS) – zapewnia wysoką czułość i precyzję w zakresie od kilku do kilku tysięcy µg/L. Spektrofotometrii po reakcji jodu z kwasem ascorbinowym – metoda mniej kosztowna, także akceptowana w diagnostyce klinicznej. Interpretacja wyników Wynik podaje się jako medianę stężenia jodu w moczu (µg/L) lub jako ilość jodu w 24‑godzinnym zbiorze (µg/24 h).
Według wytycznych WHO: <100 µg/L – wyraźny niedobór jodu, zwiększone ryzyko niedoczynności tarczycy i zaburzeń rozwojowych. 100‑199 µg/L – odpowiedni poziom jodu, uznawany za wystarczający dla populacji. 200‑299 µg/L – podwyższony, ale wciąż bezpieczny zakres. >300 µg/L – możliwy nadmiar jodu, który może prowadzić do zaburzeń funkcji tarczycy. Wartości referencyjne mogą się różnić w zależności od wieku, płci, a także warunków geograficznych i dietetycznych.
Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych Badania wykazały, że niedobór jodu w okresie prenatalnym oraz wczesnodziecięcym jest związany z zaburzeniami neuropsychologicznymi, w tym ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia autyzmu. Regularne monitorowanie statusu jodowego u dzieci z ASD pozwala wykryć dodatkowy czynnik wpływający na ich rozwój poznawczy i może wspomóc decyzje terapeutyczne.