Cel badania Analiza poziomu jodu w surowicy krwi lub w pierwszym porannym moczu ma na celu określenie zapasów tego niezbędnego mikroelementu, który jest kluczowy dla produkcji hormonów tarczycy – tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3). Wynik umożliwia wykrycie zarówno niedoboru, jak i nadmiaru jodu, co ma bezpośredni wpływ na funkcję tarczycy oraz rozwój mózgu. Wskazania kliniczne Ocena statusu jodowego u osób narażonych na niedobór (np.
dieta uboga w ryby, brak jodowanej soli, wegetarianizm). Diagnostyka przyczyn zaburzeń tarczycy: niedoczynność, nadczynność, choroby autoimmunologiczne (Hashimoto, choroba Gravesa‑Basedowa). Kontrola pacjentów przyjmujących suplementy jodu, leki zawierające jod (środki kontrastowe, leki przeciwgrzybicze). Badanie noworodków i małych dzieci w celu wykrycia wrodzonych deficytów jodu.
Monitorowanie kobiet w ciąży, matek karmiących oraz dzieci z objawami zaburzeń neurorozwojowych, w tym spektrum autyzmu (ASD). Ocena ryzyka rozwojowego w populacjach o nieznanym statusie jodowym (badania przesiewowe). Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Surowica krwi: pobranie 5–10 ml krwi żylnej. Pacjent powinien być na czczo minimum 8 h, aby wyeliminować wpływ posiłków na poziom hormonów tarczycy.
Mocz: próbka pierwszego porannego moczu (co najmniej 10 ml) po całkowitym opróżnieniu pęcherza. Należy unikać przyjmowania suplementów jodu oraz produktów bogatych w jod (sól jodowana, ryby) w ciągu 24 h przed pobraniem. W przypadku pobierania moczu można dodatkowo oznaczyć kreatyninę, co pozwala obliczyć wskaźnik jodu/kreatyniny (I/Cr) i skorygować wynik pod kątem rozcieńczenia moczu.
Metoda Stężenie jodu wyznacza się najczęściej jedną z następujących technik laboratoryjnych: Spektrometria masowa z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP‑MS): metoda o wysokiej czułości, pozwalająca na pomiar jodu w zakresie od kilku µg/L do kilku mg/L. Spektrofotometria kolorometryczna: testy immunologiczne oparte na reakcji jodu z barwnikami, stosowane w laboratoriach rutynowych.
Spektrometria absorpcji atomowej (AAS): alternatywna technika, szczególnie w laboratoriach nieposiadających ICP‑MS. Wszystkie wymienione metody zapewniają precyzyjne i powtarzalne wyniki, umożliwiające wykrycie zarówno niewielkich, jak i znacznych odchyleń od normy. Interpretacja wyników Surowica krwi: typowe wartości referencyjne wynoszą 40–80 µg/L, choć mogą się różnić w zależności od laboratorium.