Cel badania Badanie ma na celu określenie stężenia izoniazydu w osoczu pobranym do probówki z antykoagulantem EDTA. Wynik umożliwia ocenę prawidłowości podawanej dawki leku, wykrycie ewentualnego przedawkowania oraz monitorowanie przestrzegania zaleceń terapeutycznych. Wskazania kliniczne Kontrola terapeutyczna u pacjentów leczonych izoniazydem w ramach terapii przeciwgruźliczej (TB) lub profilaktyki poekspozycyjnej.
Ocena przyczyn działań niepożądanych, takich jak neuropatia obwodowa, hepatotoksyczność czy zaburzenia czynności nerek. Monitorowanie pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD, PANS/PANDAS), u których stosuje się izoniazyd w leczeniu współistniejących infekcji lub jako element terapii immunomodulującej. Badanie przyczyn niepowodzenia leczenia, np. niska przyczepność do terapii lub zwiększona eliminacja leku (szybki metabolizm).
Materiał biologiczny Osocze pobrane do probówki z antykoagulantem EDTA (EDTA‑plazma). Próbkę należy pobrać w warunkach sterylnych, a następnie natychmiast schłodzić (2‑8 °C) i dostarczyć do laboratorium w ciągu 24 h. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania dietetycznego. W przypadku jednoczesnego przyjmowania leków mogących wpływać na metabolizm izoniazydu (np. ryfampicyna, leki przeciwpadaczkowe) należy o tym poinformować lekarza.
Metoda Stężenie izoniazydu oznacza się zazwyczaj metodą chromatografii cieczowej sprzężonej z detekcją masową (LC‑MS/MS) lub wysokosprawną chromatografią cieczową z detekcją UV. Metoda jest wysoce czuła (dolna granica wykrywalności ≈ 0,01 µg/mL) i precyzyjna. Interpretacja wyników Stężenie terapeutyczne – 2‑10 µg/mL (wartości mogą się różnić w zależności od protokołu leczenia i indywidualnej farmakokinetyki).
Stężenie poniżej zakresu terapeutycznego – może wskazywać na niewystarczającą dawkę, szybki metabolizm lub słabą przyczepność do leczenia. Stężenie powyżej zakresu terapeutycznego – zwiększa ryzyko działań niepożądanych, w szczególności neurotoksyczności i hepatotoksyczności. Brak wykrywalnego izoniazydu – sugeruje pomyłkę w pobraniu próbki, nieprawidłowe przechowywanie lub całkowite odstawienie leku.
Ograniczenia badania Wynik może być zakłócony przez nieprawidłowe przechowywanie próbki, opóźnienie w transporcie, a także przez obecność substancji interferujących (np. W przypadku bardzo wysokich stężeń konieczna jest rozcieńczenie próbki przed analizą.