Cel badania Pomiar stężenia insuliny w surowicy krwi pozwala ocenić funkcję komórek beta trzustki oraz efektywność działania układu hormonalnego kontrolującego gospodarkę węglowodanową. Wynik jest kluczowy przy ustalaniu przyczyn zaburzeń glikemii oraz przy ocenie wpływu insuliny na procesy rozwojowe mózgu. Wskazania kliniczne Rozpoznanie i kontrola cukrzycy typu 1 i typu 2 Ocena insulinooporności, w tym w zespole metabolicznym Badanie przy podejrzeniu hipoglikemii (np.
po podaniu leków przeciwcukrzycowych) Monitorowanie terapii insulinowej oraz innych leków wpływających na wydzielanie insuliny Ocena zaburzeń metabolicznych w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu i innych spektrum ASD Badanie przy podejrzeniu zespołu policystycznych jajników (PCOS) oraz innych stanów związanych z hiperinsulinemią Metoda Stężenie insuliny oznacza się najczęściej metodami immunologicznymi, takimi jak: ELISA (enzyme‑linked immunosorbent assay) – oparty na reakcji przeciwciało‑antygen z enzymatycznym sygnałem kolorymetrycznym CHEMI‑LUMINESCENCE ASSAY (CLIA) – wykorzystuje reakcję chemiluminescencyjną, zapewniając wysoką czułość i szeroki zakres pomiarowy IMMUNO‑TURBIDIMETRY – pomiar zmętnienia po związaniu insuliny z przeciwciałami Próbka: 5 ml krwi żylnej pobranej do probówki bez antykoagulantu, po odwirowaniu uzyskuje się surowicę, którą przechowuje się w temperaturze 2‑8 °C (do 24 h) lub zamraża przy –20 °C do dalszej analizy.
Przygotowanie pacjenta Standardowo wymagana jest 12‑godzinna post przed pobraniem krwi, aby uniknąć wpływu spożycia pokarmowego na poziom insuliny. Pacjent powinien: unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz stresu w dniu pobrania nie przyjmować leków wpływających na wydzielanie insuliny (np.
sulfonylomoczniki) bez konsultacji z lekarzem powiadomić laboratorium o ewentualnym stosowaniu insulinoterapii lub innych preparatów hormonalnych Interpretacja wyników Normy referencyjne mogą się nieco różnić w zależności od laboratorium, jednak typowe przedziały dla surowicy wynoszą: Osoby zdrowe (na czczo): 2,6–24,9 µU/ml (lub 18–174 pmol/l) Hipoglikemia: poniżej 2,6 µU/ml – sugeruje niewystarczające wydzielanie insuliny Insulinooporność / hiperinsulinemia: wartości powyżej górnej granicy normy, często >30 µU/ml, zwłaszcza w połączeniu z podwyższonym poziomem glukozy Wysokie stężenie insuliny przy jednoczesnym prawidłowym poziomie glukozy może wskazywać na wczesny etap insulinooporności, co jest istotne w profilaktyce cukrzycy typu 2 oraz w ocenie ryzyka metabolicznego u dzieci i młodzieży z ASD.
Wyniki należy interpretować w kontekście innych parametrów metabolicznych (glukoza, HbA1c, lipidogram) oraz historii klinicznej pacjenta.