Cel badania Badanie ma na celu wykrycie i charakterystykę monoklonalnych białek – immunoglobulin (IgG, IgA, IgM) oraz wolnych łańcuchów lek light (kappa, lambda) – w surowicy krwi. Dzięki połączeniu elektroforezy z immunofiksacją możliwe jest rozróżnienie białek monoklonalnych od poliklonalnych, co umożliwia rozpoznanie chorób limfoproliferacyjnych oraz oceny stanu immunologicznego.
Wskazania kliniczne Rozpoznanie i klasyfikacja gammapatii monoklonalnych, w tym szpiczaka mnogiego, szpiczaka plazmocytowego, makroglobulinemii Waldenströma oraz MGUS (monoklonalne białko nieoznaczone klinicznie). Wyjaśnienie niejasnych wyników podstawowych badań laboratoryjnych, takich jak podwyższone OB, zwiększone stężenie białka całkowitego, białkomocz. Kontrola skuteczności terapii nowotworów układu limfatycznego i ocena ryzyka nawrotu.
Diagnostyka chłoniaków, chorób autoimmunologicznych i innych nowotworów hematologicznych. Badania pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD, PANS/PANDAS), u których obserwuje się nieprawidłowości w produkcji przeciwciał – immunofiksacja może ujawnić ukryte klonalne procesy immunologiczne. Metoda badania Próbka krwi (surowica) jest najpierw poddawana elektroforezie w żelu agarozowym, co rozdziela białka według ich masy i ładunku elektrycznego.
Następnie na żelu aplikuje się specyficzne przeciwciała skierowane przeciwko poszczególnym klasom immunoglobulin (IgG, IgA, IgM) oraz przeciwko łańcuchom lek light (kappa, lambda). Po inkubacji powstają immunokompleksy, które są wizualizowane jako wyraźne pasma – monoklonalne białka tworzą jedno lub dwa intensywne pasma, a poliklonalne – rozproszone, słabe sygnały. Analiza odbywa się pod światłem UV lub przy użyciu specjalistycznego skanera.
Przygotowanie pacjenta Nie wymaga się specjalnej diety ani postu przed pobraniem krwi. Należy jedynie zapewnić pobranie próbki w warunkach minimalizujących hemolizę – najczęściej w probówce z koagulacją, po czym krew jest odwirowana w celu uzyskania czystej surowicy. Próbkę należy transportować w temperaturze 2‑8 °C i dostarczyć do laboratorium w ciągu 24 h od pobrania.
Interpretacja wyników Wzorzec monoklonalny – obecność jednego wyraźnego pasma immunoglobuliny lub łańcucha kappa/lambda wskazuje na klonalną proliferację komórek plazmatycznych lub limfocytów B. Wzorzec poliklonalny – rozproszone, słabe pasma odzwierciedlają prawidłową, wieloklonową syntezę przeciwciał. Wynik negatywny – brak widocznych monoklonalnych pasm, co wyklucza istotne stężenie białek monoklonalnych w badanej surowicy.