Cel badania Badanie ma na celu wykrycie fragmentów DNA wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) typów 16 i 18 – dwóch najważniejszych szczepów o wysokim potencjale onkogennym, które są odpowiedzialne za większość nowotworów szyjki macicy oraz znaczną część nowotworów gardła, odbytu i innych narządów. Wskazania kliniczne Rutynowe badania przesiewowe kobiet w wieku 30‑65 lat, zgodnie z wytycznymi WHO, USPSTF oraz Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego.
Nieprawidłowe wyniki cytologii (ASC‑US, LSIL, HSIL) lub podejrzenie zmian przednowotworowych. Kontrola po leczeniu zmian dysplastycznych lub nowotworowych wywołanych HPV. Pacjenci z obniżoną odpornością (np. zakażenie HIV, leczenie immunosupresyjne, terapia biologiczna). Osoby z autyzmem (ASD) oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, u których obserwuje się zwiększoną podatność na infekcje wirusowe i trudności w regularnym wykonywaniu badań przesiewowych.
Osoby z czynnikami ryzyka zachorowania na nowotwory HPV (np. palenie tytoniu, liczne partnerstwa seksualne, wcześniejsze zakażenie HPV). Materiał biologiczny Wymaz z szyjki macicy – może być pobrany jednocześnie z wymazem cytologicznym lub jako osobny wymaz HPV. Wymaz z pochwy, odbytu lub jamy ustnej – stosowany w zależności od lokalizacji klinicznie istotnych zmian. Wszystkie próbki muszą być umieszczone w medium transportowym zapewniającym stabilność DNA.
Metoda Analiza przeprowadzana jest metodą reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR) z użyciem zestawu primerów i sond specyficznych dla sekwencji genetycznych HPV 16 i 18. Test jest jakościowy – wynik wskazuje jedynie obecność lub brak wykrytego materiału genetycznego tych dwóch typów. Wykorzystuje się technologię real‑time PCR, co zapewnia wysoką czułość (≥95 %) i specyficzność (≥98 %).
Przygotowanie pacjenta Unikać stosunków seksualnych, użycia tamponów, douchingu oraz leków dopochwowych (antybiotyki, środki przeciwgrzybicze) minimum 24 h przed pobraniem wymazu. Nie stosować żeli intymnych, kremów ani innych preparatów na dzień pobrania. W przypadku wymazu z jamy ustnej – powstrzymać się od jedzenia, picia oraz płukania jamy ustnej przez co najmniej 30 min przed pobraniem.
W sytuacji pobrania wymazu z odbytu – zachować higienę, ale nie używać wacików nasączonych substancjami drażniącymi. Interpretacja wyników Wynik dodatni (obecność HPV 16 i/lub 18) – potwierdza aktywne zakażenie wysokoonkogennym szczepem wirusa. Należy skierować pacjentkę/pacjenta na dalszą diagnostykę kolposkopową, ewentualnie na biopsję zmian oraz rozważyć monitorowanie i ewentualne leczenie.