Cel badania Badanie ma na celu określenie stężenia hemoglobiny tlenkowęglowej (COHb) wyrażonego jako procent całkowitej hemoglobiny w próbce krwi żylnej. Pomiar ten pozwala na wykrycie zarówno ostrego zatrucia tlenkiem węgla, jak i przewlekłego, niskiego poziomu narażenia, które może wpływać na funkcjonowanie układu nerwowego, w tym u osób z autyzmem, PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi.
Wskazania kliniczne Ostre zatrucie tlenkiem węgla (ICD‑10 T58) – podejrzenie po ekspozycji na dym, spaliny, niewłaściwą wentylację pomieszczeń. Przewlekłe, niskie narażenie na CO – ocena u osób palących tytoń, pracowników przemysłu, osób przebywających w zatłoczonych lub słabo wentylowanych środowiskach. Objawy neurologiczne niejasnego pochodzenia – bóle głowy, zawroty, zaburzenia koncentracji, które mogą nasilać się przy podwyższonym COHb.
Monitorowanie stanu pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, u których narażenie na CO może pogarszać objawy behawioralne i poznawcze. Ocena skuteczności terapii tlenowej lub innych interwencji mających na celu zmniejszenie poziomu COHb. Metoda Stężenie COHb określa się metodą ko‑oksymetrii (CO‑oxymetry) – spektrofotometrycznym pomiarem absorpcji światła w kilku długościach fal w próbce krwi żylnej pobranej do probówki z heparyną.
Analizator CO‑oxymetryczny rozdziela widma absorpcyjne poszczególnych form hemoglobiny (HbO₂, HbCO, Hb, MetHb) i wylicza procentowy udział COHb. Przygotowanie pacjenta Unikanie palenia tytoniu oraz ekspozycji na źródła CO (np. grill, kominek) przez co najmniej 12 h przed pobraniem próbki. Nie wymaga się specjalnej diety ani postu; można spożywać posiłki i płyny normalnie.
Próbka pobierana jest z żyły obwodowej do probówki z dodatkiem heparyny; należy ją oznaczyć i dostarczyć do laboratorium nie później niż 2 h od pobrania. Interpretacja wyników Wartości referencyjne (dla niepalących, nie narażonych na CO) wynoszą zazwyczaj 0,5–2 % COHb. U palaczy i osób przebywających w środowiskach z podwyższonym poziomem CO wartości mogą wynosić 3–10 %.
Wyniki powyżej 10 % sugerują ostre zatrucie, a powyżej 20 % – ciężkie zatrucie wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. 0,5–2 %: prawidłowy zakres dla osób niepalących. 3–10 %: podwyższony poziom, typowy dla palaczy lub umiarkowanego narażenia środowiskowego. >10 %: wskazuje na ostre zatrucie tlenkiem węgla; wymaga oceny klinicznej i ewentualnego leczenia tlenem wysokoprzeciskowym.