Cel badania Określenie stężenia hemoglobiny glikowanej (HbA1c) przy użyciu wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) w celu oceny średniego poziomu glukozy w krwi za ostatnie 8‑12 tygodni. Wynik pozwala na potwierdzenie rozpoznania cukrzycy oraz kontrolę skuteczności leczenia. Wskazania kliniczne Diagnostyka cukrzycy typu 1 (ICD‑10: E10) i typu 2 (ICD‑10: E11).
Monitorowanie terapii cukrzycowej – ocena efektywności zmian dietetycznych, farmakologicznych lub insulinoterapii. Ocena ryzyka powikłań cukrzycowych (np. nefropatia, retinopatia, neuropatia). Badanie przesiewowe w grupach podwyższonego ryzyka (osoby z otyłością, zespół metaboliczny, zaburzenia neurorozwojowe z podwyższonym ryzykiem zaburzeń metabolicznych). Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Próbka: pełna krew pobrana do probówki z antykoagulantem EDTA.
Próbka powinna być dostarczona do laboratorium w temperaturze 2‑8 °C, najlepiej w ciągu 24 h od pobrania. Nie jest wymagana specjalna postna, jednak należy unikać pobierania próbek bezpośrednio po transfuzji krwi lub w sytuacji intensywnej hemolizy. Metoda Wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC) polega na rozdzieleniu frakcji hemoglobiny na kolumnie chromatograficznej.
HbA1c jest oddzielana od nieglikowanej hemoglobiny oraz innych hemoglobinowych wariantów, a jej stężenie jest określane na podstawie stosunku pola powierzchniowego (area) do całkowitej hemoglobiny. Metoda HPLC zapewnia wysoką precyzję ( Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – 4,0‑5,6 % (20‑38 mmol/mol) u osób nie‑diabetycznych. Granica diagnozy cukrzycy – ≥ 6,5 % (≥ 48 mmol/mol).
Docelowe wartości terapeutyczne – zazwyczaj Wynik Wartość HbA1c odzwierciedla około 50 % nowo powstałej hemoglobiny w ciągu ostatniego miesiąca, a pozostałe 50 % – w okresie od 1 do 3 miesięcy przed pobraniem próbki. Ograniczenia i czynniki zakłócające Stan niedokrwistości, krótkotrwałe transfuzje krwi lub zaburzenia hemoglobinowe mogą fałszować wynik. Ciąża – wartości HbA1c mogą być nieco niższe niż w stanie nieciąży.
Choroby nerek i wątroby mogą wpływać na średni czas życia erytrocytów, co modyfikuje interpretację. Związek z zaburzeniami neurorozwojowymi Osoby z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym z autyzmem (ASD) czy zespołem PANS/PANDAS, wykazują podwyższone ryzyko dysregulacji metabolicznej i insulinooporności. Regularne monitorowanie HbA1c pozwala na wczesne wykrycie nieprawidłowości metabolicznych, które mogą wpływać na przebieg i nasilenie objawów neurobehawioralnych.