Cel badania Badanie ma na celu wykrycie w surowicy antygenu powierzchniowego wirusa zapalenia wątroby typu B (HBsAg). Obecność tego antygenu świadczy o aktywnej infekcji HBV – zarówno w fazie ostrej, jak i w przebiegu przewlekłym. Wskazania kliniczne Screening osób narażonych na kontakt z wirusem (np. pracownicy służby zdrowia, osoby kontaktujące się z osobami zakażonymi). Badanie przesiewowe dawców krwi i produktów krwiopochodnych.
Kontrola zakażenia u noworodków i niemowląt po porodzie matki z HBV. Monitorowanie skuteczności terapii przeciwwirusowej u pacjentów z przewlekłym zapaleniem wątroby typu B. Ocena stanu zakaźności u kobiet w ciąży w celu podjęcia profilaktyki noworodkowej. Badanie w ramach oceny przyczyn zaburzeń neurorozwojowych, gdy istnieje podejrzenie wpływu wczesnego zakażenia HBV na rozwój mózgu.
Metoda Wykrywanie HBsAg odbywa się najczęściej metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub immunochemiluminescencyjną (CLIA). Testy te wykorzystują przeciwciała monoklonalne skierowane przeciwko powierzchniowemu antygenowi wirusa, co pozwala na bardzo wysoką czułość i swoistość. Materiał biologiczny Krew żylna – pobranie 5 ml w probówce z koagulantem. Surowica po odwirowaniu (poziom odwirowania 1500 g, 10 min, temperatura pokojowa).
Przygotowanie pacjenta Przygotowanie nie wymaga specjalnej diety ani okresu postu. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego i dużych ilości alkoholu przed pobraniem krwi, aby zapobiec hemolizie próbki. Próbka powinna być pobrana w warunkach aseptycznych i jak najszybciej dostarczona do laboratorium. Interpretacja wyników HBsAg dodatni – potwierdza aktywną infekcję HBV. Jeśli wynik utrzymuje się przez ≥6 miesięcy, rozpoznaje się przewlekłe zapalenie wątroby typu B.
HBsAg ujemny – brak wykrywalnego antygenu w surowicy. Nie wyklucza jednak bardzo wczesnego okresu okienkowego (pierwsze 1‑2 tygodnie po zakażeniu), w którym antygen może być jeszcze niewykrywalny. W razie wyniku dodatniego zaleca się dalszą diagnostykę: oznaczenie przeciwciał anty-HBc (IgM/IgG), anty-HBe oraz stężenia wirusowego DNA (HBV DNA) w celu określenia fazy choroby i podjęcia decyzji terapeutycznej.
Znaczenie kliniczne Wczesne wykrycie HBsAg umożliwia szybkie wprowadzenie działań profilaktycznych (np. podanie immunoglobuliny antywirusowej noworodkom, szczepienie przeciw HBV) oraz monitorowanie i leczenie osób z przewlekłą infekcją, co zmniejsza ryzyko powikłań wątroby oraz potencjalnego wpływu na rozwój neurologiczny dziecka.