Cel badania Oznaczenie ilości haptoglobiny w surowicy ma na celu ocenę zdolności organizmu do wiązania wolnej hemoglobiny uwolnionej z uszkodzonych czerwonych krwinek oraz określenie reakcji ostrej fazy zapalnej. Wynik pomaga w diagnostyce i monitorowaniu hemolizy, ocenie funkcji wątroby oraz identyfikacji stanów zapalnych. Wskazania kliniczne Domniemanie anemii hemolitycznej – zarówno wrodzonej, jak i nabytej. Kontrola przebiegu chorób autoimmunologicznych, np.
toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie stawów. Ocena aktywności nowotworów oraz innych stanów ostrej fazy. Badanie przy podejrzeniu uszkodzenia lub niewydolności wątroby. Sprawdzenie po intensywnym wysiłku fizycznym, który może wywołać mikrourazy erytrocytów. Rozszerzona diagnostyka w kontekście zaburzeń neurorozwojowych (ASD, PANS/PANDAS), gdzie podwyższony poziom białek ostrej fazy może świadczyć o przewlekłym zapaleniu.
Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnych restrykcji dietetycznych. Należy unikać intensywnego treningu w ciągu 24 h przed pobraniem krwi oraz zadbać, by próbka nie była hemolizowana. U dzieci, kobiet przyjmujących estrogeny lub doustne środki antykoncepcyjne warto odnotować ten fakt, gdyż może wpływać na wynik. Materiał biologiczny Surowica uzyskana z krwi żylnej pobranej w probówce bez antykoagulantu (lub po odwirowaniu probówki z heparyną).
Metoda Stężenie haptoglobiny najczęściej wyznacza się metodą immunoturbidymetryczną – antyciało przeciw haptoglobinie tworzy kompleksy, które powodują zmętnienie roztworu proporcjonalne do ilości białka w próbce. Interpretacja wyników Norma: 0,3 – 2,0 g/l (wartości referencyjne mogą się nieco różnić w zależności od laboratorium).
Poziom podwyższony – obserwuje się w przebiegu ostrych i przewlekłych infekcji, stanów zapalnych, nowotworów, chorób autoimmunologicznych oraz po intensywnym wysiłku fizycznym. Wzrost może także wynikać z uszkodzenia wątroby, gdzie zwiększa się synteza białek ostrej fazy. Poziom obniżony – najczęściej wskazuje na zwiększoną hemolizę (np. anemia sierpowata, talasemia, hemoliza immunologiczna, mechaniczna po sztucznych zastawkach serca).
Niski wynik może być także spowodowany ciężką niewydolnością wątroby, niedoborem czynników syntetyzowanych w wątrobie, przyjmowaniem estrogenów lub naturalnie niskim poziomem u noworodków, który rośnie w pierwszych miesiącach życia. Przyczyny obniżonego poziomu haptoglobiny Ostra i przewlekła hemoliza (autoimmunologiczna, mechaniczna, enzymatyczna). Wrodzone zaburzenia erytropoezy: anemia sierpowata, talasemia, sferocytoza wrodzona, niedobór G6PD.