Cel badania Określenie stężenia haptoglobiny w surowicy krwi ma na celu ocenę obecności i nasilenia procesów hemolitycznych, stanów zapalnych oraz zaburzeń czynności wątroby. Haptoglobina jest białkiem wiążącym wolną hemoglobinę, co zapobiega jej nefrotoksycznemu działaniu i ogranicza utratę żelaza. Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie hemolizy (np. anemia hemolityczna, hemoliza w chorobach autoimmunologicznych, hemoliza po transfuzji) – ICD‑10: D55‑D59, R71.
Ocena stanu zapalnego lub reakcji ostrej fazy (np. infekcje, choroby autoimmunologiczne, urazy) – ICD‑10: R70‑R79. Ocena funkcji wątroby przy podejrzeniu uszkodzenia wątroby lub marskości. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu, podwyższone poziomy haptoglobiny mogą wskazywać na przewlekły stan zapalny, który jest przedmiotem badań biomarkerów zapalnych.
Metoda Badanie wykonywane jest metodą immunoturbidymetryczną lub immunochemiczną na surowicy pobranej z krwi żylnej. Próbka jest najpierw odwirowana, a następnie poddawana reakcji z przeciwciałami przeciw haptoglobinie, co powoduje zmętnienie roztworu proporcjonalne do stężenia białka. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zazwyczaj 30‑200 mg/dl (wartości referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium).
Obniżone stężenie – sugeruje aktywną hemolizę, niedobór haptoglobiny (np. w wyniku ciężkiej hemolizy, wrodzonych deficytów lub niewydolności wątroby). Podwyższone stężenie – wskazuje na stan zapalny, choroby wątroby, ciąże lub inne sytuacje zwiększające produkcję białek ostrej fazy. Interpretacja w ASD/PANS/PANDAS – podwyższone poziomy mogą wspierać diagnozę przewlekłego zapalenia, co jest istotne przy ocenie współistniejących zaburzeń immunologicznych.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie jest wymagana specjalna diéta ani odstawienie leków, chyba że lekarz zaleci inaczej (np. w przypadku leków wpływających na czynność wątroby). Próbka pobierana jest z żyły, najczęściej z przedramienia, w warunkach aseptycznych.