Cel badaniaOznaczenie ilości glukozy w moczu ma na celu wykrycie glikozurii – sytuacji, w której glukoza przedostaje się do wydalin.
Obecność cukru w moczu odzwierciedla średnie stężenie glukozy w surowicy w czasie formowania moczu i może sugerować podwyższoną glikemię, zaburzenia hormonalne wpływające na metabolizm węglowodanów lub upośledzoną reabsorpcję w kanalikach nerkowych.Wskazania kliniczneScreening pod kątem cukrzycy typu 1 i 2 oraz cukrzycy ciążowej.Kontrola glikemii u pacjentów ze znaną cukrzycą.Ocena ryzyka nefropatii cukrzycowej lub innych uszkodzeń kanalików.Diagnostyka stanów hormonalnych wywołujących hiperglikemię (np.
akromegalia, choroba Cushinga, nadczynność tarczycy, guz chromochłonny).Wykrywanie nieprawidłowości metabolicznych u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS), u których obserwuje się podwyższony wskaźnik insulinooporności.MetodaDo oznaczenia glukozy w moczu najczęściej wykorzystuje się:test paskowy (dipstick) oparty na enzymatycznej reakcji glukozydazy i peroksydazy, z oceną intensywności zabarwienia (limit wykrywalności ≈1 mg/dl);enzymatyczny assay laboratoryjny (np.
metodą kolorometryczną lub fluorometryczną), który umożliwia dokładniejsze określenie stężenia w mg/dl.Przygotowanie pacjentaNie wymaga specjalnych restrykcji dietetycznych, jednak zaleca się:unikanie spożycia dużej ilości węglowodanów w ciągu 2‑3 godzin przed pobraniem próbki;oddanie pierwszego porannego oddania moczu (środkowy strumień) w czystym, niepasteryzowanym pojemniku.Materiał do badaniaŚwieża próbka moczu (środkowy strumień, 10‑30 ml).
Próbkę można przechowywać w temperaturze 2‑8 °C nie dłużej niż 2 h; przy użyciu dodatku konserwantu (np.
kwasu benzoesowego) można przedłużyć stabilność do 24 h.Interpretacja wynikówNorma<15 mg/dl (lub Wynik podwyższonyStężenie powyżej 15 mg/dl może mieć przyczyny:Fizjologiczne – po obfitym posiłku bogatym w cukry, w sytuacji stresu, u kobiet w ciąży (wymaga dalszej oceny pod kątem cukrzycy ciążowej).Patologiczne – cukrzyca typu 1 i 2, hiperglikemia spowodowana nadmiarem hormonów przeciwinsulinowych (adrenalina, hormony tarczycy), akromegalia, choroba Cushinga, guzy chromochłonne.Uszkodzenie kanalików – nefropatia cukrzycowa, wrodzone defekty transportera SGLT2 (np.