Cel badania Pomiar stężenia gentamycyny w surowicy (lub osoczu) ma na celu optymalizację schematu dawkowania, kontrolę skuteczności leczenia oraz zmniejszenie prawdopodobieństwa wystąpienia działań niepożądanych, w tym uszkodzenia nerek i słuchu. Wskazania kliniczne Monitorowanie terapii u pacjentów poddawanych długotrwałemu podawaniu gentamycyny, w tym dzieci oraz osób z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS, PANDAS).
Ocena poziomu leku przy zmienionej czynności nerek lub wątroby, a także w sytuacjach wymagających szybkiej interwencji antybakteryjnej. Kontrola ryzyka nefro‑ i ototoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu innych leków o potencjale nefrotoksycznym. Weryfikacja prawidłowości podawania w przypadkach ostrej infekcji, gdzie wymagana jest szybka odpowiedź terapeutyczna. Materiał biologiczny Surowica lub osocze pobrane z żyły (próbka 3‑5 ml).
Próbka powinna zostać pobrana w określonych punktach czasowych względem podania leku: zazwyczaj 30 min po podaniu (szczyt – Cmax) oraz 30 min przed kolejną dawką (poziom dolny – Cmin). Próbkę należy natychmiast schłodzić i dostarczyć do laboratorium w ciągu 2 h lub zamrozić przy –20 °C, aby zachować stabilność analitu.
Przygotowanie pacjenta Pacjent powinien znajdować się w stanie spoczynku, a pobranie krwi musi odbywać się zgodnie z zaleceniami lekarza dotyczącymi momentu pomiaru (szczytowy lub dolny). Nie wymaga się specjalnej diety, jednak należy poinformować o możliwym wpływie innych leków (np. leków moczopędnych, cyklosporyny) na wynik analizy.
Metoda Stężenie gentamycyny wyznacza się najczęściej jedną z następujących technik: Testy immunochemiczne – immunoenzymatyczne (ELISA) lub immunofluorescencyjne, charakteryzujące się czułością Chromatografia cieczowa połączona z detektorem masowym (LC‑MS/MS), zapewniająca wysoką specyficzność i precyzję pomiaru. Metoda mikrobiologiczna (test mikrodyfuzyjny) – stosowana rzadziej, głównie w laboratoriach o ograniczonych zasobach.
Interpretacja wyników Poziom szczytowy (Cmax) – typowo 5‑10 µg/ml przy standardowych schematach dawkowania; wyższe wartości zwiększają ryzyko nefrotoksyczności i ototoksyczności. Poziom dolny (Cmin, trough) – powinien wynosić 1‑2 µg/ml; wartości powyżej tego zakresu sugerują gromadzenie się leku i konieczność korekty dawki.