Cel badania Pomiar poziomu hormonu folikulotropowego (FSH) w surowicy krwi służy do oceny aktywności osi podwzgórze‑przysadka‑gonady. FSH jest wydzielany przez przednią część przysadki mózgowej pod wpływem gonadoliberyny (GnRH) i odgrywa kluczową rolę w rozwoju pęcherzyków jajnikowych u kobiet oraz w spermatogenezie u mężczyzn. Wynik testu pomaga określić stan funkcjonalny gonad, a także funkcję przysadki.
Wskazania kliniczne Nieprawidłowości cyklu miesiączkowego, w tym amenorrhea, oligomenorrhea oraz nieregularne krwawienia. Ocena rezerwy jajnikowej przed procedurami wspomaganego rozrodu (IVF, ICSI) oraz monitorowanie odpowiedzi na stymulację hormonalną. Diagnostyka zespołu policystycznych jajników (PCOS) i innych zaburzeń hormonalnych. Ocena stanu menopauzalnego oraz przedmenopauzalnego.
Rozpoznanie hipogonadyzmu pierwotnego (uszkodzenie jąder lub jajników) oraz wtórnego (niedoczynność przysadki lub podwzgórza). Monitorowanie funkcji przysadki po urazach, guzach, radioterapii lub leczeniu chirurgicznym. Diagnostyka zespołów genetycznych wpływających na gonady, np. zespół Klinefeltera, zespół Turnera. Ocena przyczyn zaburzeń płodności u mężczyzn, w tym niskiej liczby plemników.
W kontekście zaburzeń neurorozwojowych (ASD, PANS/PANDAS) – badanie może pomóc wyjaśnić nieprawidłowości osi podwzgórze‑przysadka‑gonady, które bywają częstsze u osób z autyzmem i mogą wpływać na rozwój płciowy oraz płodność. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie ma wymogu specjalnej diety ani odstawienia leków, chyba że lekarz zaleci inaczej.
U kobiet zaleca się pobranie próbki w fazie folikularnej (dni 3‑5 cyklu) lub w określonym dniu cyklu, aby wyniki były porównywalne z normami. W przypadku mężczyzn pora pobrania nie ma znaczenia. Materiał biologiczny Krew żylna pobrana do probówki bez antykoagulantu; po odwirowaniu uzyskuje się surowicę, która jest poddawana analizie.
Metoda pomiarowa Stężenie FSH oznacza się metodami immunologicznymi, najczęściej: Elektrochemiluminescencja (ECLIA) – technika zapewniająca wysoką czułość i precyzję. Test immunoenzymatyczny (ELISA) – powszechnie stosowany w laboratoriach rutynowych. Obie metody wykorzystują przeciwciała monoklonalne skierowane przeciwko specyficznym epitopom FSH, co gwarantuje wysoką swoistość.