Cel badania Badanie poziomu fruktozamin w surowicy określa ilość glikowanych białek (głównie albuminy) powstałych w wyniku nieenzymatycznej reakcji z glukozą. Wynik odzwierciedla średnie stężenie glukozy w ciągu ostatnich 2‑3 tygodni, co pozwala ocenić krótkoterminową kontrolę metaboliczną u pacjentów z cukrzycą. Wskazania kliniczne Monitorowanie terapii cukrzycowej, zwłaszcza przy szybkim zmianie dawkowania insuliny lub leków doustnych.
Ocena kontroli glikemicznej u pacjentów, u których pomiar HbA1c jest niewiarygodny (anemia, hemoglobinopatie, ciąża, przewlekła niewydolność nerek). Badanie u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD), które mogą wymagać częstszej kontroli metabolicznej ze względu na współistniejące zaburzenia metaboliczne. Diagnostyka stanów przedcukrzycowych oraz ocena ryzyka powikłań cukrzycowych. Materiał biologiczny Próbka: krew żylna – surowica.
Pobranie powinno odbywać się w warunkach sterylnych, po odwirowaniu krwi w ciągu 30‑60 minut od pobrania. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi zaleca się: Post 8‑12 godzin (choć nie jest obligatoryjny, ułatwia interpretację). Unikanie intensywnej aktywności fizycznej oraz spożycia dużych dawek witaminy C lub suplementów zawierających kwas askorbinowy w dniu badania. Stabilny stan nawodnienia – unikać silnego odwodnienia.
Metoda W laboratorium najczęściej stosuje się jedną z dwóch metod: Kolorometryczną reakcję nitroblue tetrazolium (NBT), w której fruktozamina redukuje NBT do formazanu, a intensywność barwy jest proporcjonalna do stężenia fruktozamin. Metodę enzymatyczną opartą na działaniu oksydazy fruktozaminowej, pozwalającą na pomiar absorbancji przy określonej długości fali.
Interpretacja wyników Wartości referencyjne (dla dorosłych) wynoszą zazwyczaj 200‑285 µmol/L (lub 2,0‑2,85 mg/dL), jednak mogą się różnić w zależności od laboratorium. Wynik podwyższony – wskazuje na podwyższony średni poziom glukozy w ostatnich tygodniach; może wystąpić w niekontrolowanej cukrzycy, w stanach stresu metabolicznego lub przy zwiększonej produkcji białek serumowych. Wynik obniżony – może sugerować hipoglikemię, niskie stężenie albuminy (np.
w chorobach wątrobowych, nerkowych) lub nieprawidłową technikę pobrania. Uwagi kliniczne Badanie fruktozamin jest przydatne jako uzupełnienie HbA1c, szczególnie w sytuacjach, gdy ostatnie zmiany w leczeniu nie zostały jeszcze odzwierciedlone w hemoglobinie glikowanej. Wynik może być używany do oceny skuteczności krótkoterminowych interwencji dietetycznych lub farmakologicznych.