Cel badania Analiza fosforanów w dobowej próbce moczu ma na celu wyznaczenie ilości nieorganicznego fosforu usuwanego z organizmu przez nerki. Wynik umożliwia ocenę: stanu gospodarki fosforowo‑wapniowej, funkcji przytarczyc oraz poziomu hormonów regulujących metabolizm fosforu (parathormon, witamina D), zdolności nerek do wydalania fosforu, potencjalnych zaburzeń metabolicznych wpływających na układ nerwowy, w tym u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, takimi jak ASD.
Wskazania kliniczne Podejrzenie przewlekłej choroby nerek lub niewydolności nerek, w tym w przebiegu nefropatii cukrzycowej. Choroby przytarczyc – zarówno nadczynność (hiperparatiroidyzm) jak i niedoczynność (hipoparatiroidyzm). Nieprawidłowości w metabolizmie wapnia i fosforu, np. Stany zwiększonego uwalniania fosforu, takie jak rabdomioliza, intensywny wysiłek fizyczny lub rozpad komórek nowotworowych.
Przewlekła lub niekontrolowana cukrzyca z towarzyszącymi zaburzeniami mineralnymi. Kwasica metaboliczna oraz inne zaburzenia równowagi kwasowo‑zasadowej. Monitorowanie terapii suplementacyjnej fosforu, leków zawierających fosfor lub preparatów wpływających na układ przytarczycowy. Badanie przy podejrzeniu, że zaburzenia mineralne przyczyniają się do objawów neurologicznych u osób z ASD lub innymi zaburzeniami neurorozwojowymi.
Norma Referencyjny zakres wydalania fosforanów w 24‑godzinnej próbce moczu wynosi 0,40–1,30 g/24 h. Wyniki poniżej lub powyżej tego przedziału wymagają dalszej analizy w kontekście klinicznym oraz porównania z poziomem fosforu i wapnia we krwi. Przygotowanie pacjenta Unikać intensywnego wysiłku fizycznego w dniu przed i w trakcie zbiórki, ponieważ może on zwiększyć uwalnianie fosforu z mięśni.
W dniu zbiórki nie przyjmować suplementów zawierających fosfor, leków moczopędnych ani preparatów zawierających duże dawki witaminy D bez konsultacji z lekarzem. Stosować zwykłą, zrównoważoną dietę – drastyczne zmiany w spożyciu białka, nabiału czy napojów gazowanych mogą zafałszować wynik. Zbierając mocz, należy uwzględnić wszystkie oddane objętości, w tym nocne oddanie, aby uzyskać pełną dobę próbki.
Metoda Próbka moczu jest zbierana w szczelnym pojemniku przez 24 godziny, a następnie poddawana analizie chemicznej, najczęściej metodą spektrofotometrii z użyciem odczynników fosforanowych (np. metodą molibdenowo‑fosforanową). Wynik podawany jest w gramach fosforu wydalonego w ciągu doby.