Cel badania Test mierzy koncentrację nieorganicznego fosforu (P i) w surowicy krwi. Wynik odzwierciedla ogólną gospodarkę fosforanową, wpływ na mineralizację kości, równowagę kwasowo‑zasadową oraz regulację przez nerki i hormony (parathormon, witamina D, FGF23).
Wskazania kliniczne monitorowanie chorób nerek, w tym przewlekłej niewydolności, kamicy nerkowej oraz po przeszczepie ocena zaburzeń mineralizacji kości (osteoporoza, osteomalacja, choroby metaboliczne kości) diagnozowanie i kontrola hipofosfatemii oraz hiperfosfatemii badanie przy podejrzeniu niedoboru witaminy D, zespołów złego wchłaniania lub przewlekłego biegunki monitorowanie pacjentów po operacji tarczycy, w przebiegu hiperparatyroidyzmu lub przy terapii suplementami fosforu ocena wpływu przewlekłego spożycia alkoholu, ciężkich oparzeń, niedożywienia oraz stanów katabolicznych wsparcie diagnostyki zaburzeń elektrolitowych (hipomagnezemia, hipokaliemia) i stanów kwasowo‑zasadowych u osób z autyzmem i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi – monitorowanie gospodarki fosforowo‑wapniowej, która może wpływać na rozwój kości oraz funkcje neurologiczne Metoda pomiarowa Stężenie fosforu oznacza się metodą spektrofotometryczną (np.
metodą molibdenowo‑fosforanową) po odwirowaniu surowicy. Wynik podaje się w miligramach na decylitr (mg/dl) lub mikromolach na litr (µmol/L). Alternatywnie można zastosować analizę enzymatyczną w automacie laboratoryjnym. Przygotowanie pacjenta Badanie powinno być wykonane rano po nocnym poście trwającym co najmniej 8 godzin, ponieważ posiłki podnoszą poziom fosforu. Unika się intensywnego wysiłku fizycznego i suplementacji fosforu w dniu pobrania.
Materiał biologiczny Krew żylna – surowica (minimum 2 ml). Zakresy prawidłowe (wartości referencyjne) Normy zależą od wieku i płci. Poniżej podano przybliżone przedziały dla surowicy w mg/dl.
Mężczyźni 1‑30 dni: 3,9‑6,9 1‑12 miesięcy: 3,7‑6,5 1‑3 lata: 3,4‑6,0 3‑6 lat: 3,2‑5,5 6‑9 lat: 3,0‑5,4 9‑12 lat: 3,3‑5,3 12‑15 lat: 2,9‑5,1 15‑18 lat: 2,7‑4,9 ≥ 18 lat: 2,5‑4,5 Kobiety 1‑30 dni: 4,3‑7,7 1‑12 miesięcy: 3,7‑6,5 1‑3 lata: 3,4‑6,0 3‑6 lat: 3,2‑5,5 6‑9 lat: 3,1‑5,5 9‑12 lat: 3,3‑5,3 12‑15 lat: 2,8‑4,8 15‑18 lat: 2,5‑4,8 ≥ 18 lat: 2,5‑4,5 Interpretacja wyników Hipofosfatemia (obniżony poziom fosforu) Przyczyny: niedobór witaminy D, nadczynność przytarczyc, zespół Cushinga, przewlekłe spożycie alkoholu, ciężkie oparzenia, niedożywienie, zaburzenia wchłaniania (celiakia, choroby zapalne jelit), zwiększone wydalanie nerkowe (np.
w wyniku leków moczopędnych) oraz podwyższony poziom FGF23. Możliwe objawy: osłabienie mięśni, zaburzenia oddychania, drgawki, arytmie, tężyczka, hipotonia, a w skrajnych przypadkach – śpiączka. Hiperfosfatemia (podwyższony poziom fosforu) Najczęstsza przyczyna: niewydolność nerek, w której zdolność do wydalania fosforu jest upośledzona.