Cel badania Oznaczenie stężenia fosforanów w moczu ma na celu ocenę zdolności organizmu do utrzymania homeostazy fosforowej.
Wynik dostarcza informacji o: wydolności nerek, w szczególności o procesie reabsorpcji fosforanów w kanalikach proksymalnych, aktywności przytarczyc i poziomie parathormonu (PTH), działaniu witaminy D3 oraz jej aktywnego metabolitu 1,25‑OH‑D, które regulują wydalanie fosforu, wpływie hormonów wzrostu, insuliny i kortyzolu na przemiany fosforanowe, ogólnej równowadze wapniowo‑fosforanowej, niezbędnej do mineralizacji kości i prawidłowego napięcia mięśniowego.
Wskazania kliniczne Badanie jest wskazane w sytuacjach, gdy istnieje podejrzenie zaburzeń gospodarki fosforowej lub potrzeba szczegółowej oceny funkcji nerek. Typowe przyczyny zlecenia obejmują: diagnozowanie i monitorowanie hipofosfatemii oraz jej przyczyn (niewydolność nerek, choroby przytarczyc, zaburzenia wchłaniania w przewodzie pokarmowym), różnicowanie przyczyn hiperfosfatemii, w tym nadczynności przytarczyc, chorób nerek (np.
zespół Fanconiego, kwasica cewkowa) oraz przyjmowania leków zwiększających fosfor, kontrolę pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, kamicą nerkową, białaczkami oraz innymi nowotworami wpływającymi na metabolizm fosforu, monitorowanie leczenia bisfosfonatami, lekami moczopędnymi, suplementami wapnia oraz preparatami zawierającymi fosfor, ocenę zaburzeń mineralno‑elektrolitowych w cukrzycy, zwłaszcza w stanach ketozy i nefropatii cukrzycowej, rozpoznawanie przyczyn objawów takich jak bóle kostne, skurcze mięśni, drgawki, parestezje, zaburzenia oddychania czy zmiany świadomości, badanie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych (ASD, PANS/PANDAS, inne), gdzie nieprawidłowości w gospodarce fosforowej mogą wpływać na rozwój mózgu i funkcje neuronalne.
Przygotowanie pacjenta Aby uzyskać wiarygodny wynik, należy zastosować następujące zalecenia: najlepiej pobrać pierwszy poranny mocz, unikać spożycia pokarmów bogatych w fosfor (czerwone mięso, nabiał, orzechy, nasiona, napoje gazowane) przez co najmniej 24 h przed pobraniem próbki, nie przyjmować w dniu pobrania suplementów fosforu, preparatów wapnia, leków moczopędnych ani preparatów zawierających witaminę D, próbkę należy dostarczyć do laboratorium w ciągu 2 godzin od pobrania lub przechowywać w lodówce (2‑8 °C) do momentu transportu, przed pobraniem nie należy wykonywać intensywnego wysiłku fizycznego, który może zmienić wydalanie fosforanów.
Materiał do badania Jednorazowa, sterylna próbka moczu (ok. 10‑20 ml) pobrana w warunkach aseptycznych. Metoda Stężenie fosforanów określa się najczęściej metodą spektrofotometryczną (reakcja molibdenowa) lub metodą enzymatyczną w automacie klinicznym. Wynik podaje się w: miligramach na decylitr (mg/dl), milimolach na litr (mmol/L). Norma Zakres referencyjny dla osób dorosłych wynosi 40‑136 mg/dl (lub 0,65‑2,2 mmol/L).