Cel badania Pomiar stężenia fosforu nieorganicznego (fosforanu) w surowicy krwi pozwala ocenić równowagę fosforanową w organizmie. Wynik jest istotny przy diagnozowaniu i monitorowaniu chorób nerek, zaburzeń przytarczyc, chorób metabolicznych kości oraz stanów, w których dochodzi do zaburzeń wchłaniania lub wydalania fosforu. Wskazania kliniczne Ocena czynności nerek – w szczególności w chorobach przewlekłych, ostrym uszkodzeniu nerek oraz przy podejrzeniu nefropatii.
Diagnostyka i kontrola zaburzeń przytarczyc, takich jak pierwotny nadczynny lub niedoczynny przytarczyc. Rozpoznanie chorób metabolicznych kości, np. osteoporozy, osteomalacji, choroby Pageta. Monitorowanie pacjentów przy długotrwałej terapii lekami wpływającymi na gospodarkę fosforanową (np. leki przeciwzakrzepowe, diuretyki, leki przeciwpadaczkowe).
Ocena stanu odżywienia i równowagi elektrolitowej u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, gdzie nieprawidłowości w metabolizmie fosforu mogą wpływać na funkcje neurologiczne. Metoda Badanie wykonywane jest metodą fotometryczną – reakcja fosforanu z odpowiednim odczynnikiem tworzy kompleks o charakterystycznym kolorze, którego absorbancja jest mierzona w długości fali 340‑660 nm. Stężenie fosforu oblicza się na podstawie krzywej kalibracyjnej.
Przygotowanie pacjenta Próbka pobierana jest z żyły po 8‑12‑godzinnym okresie nocnego postu (woda dozwolona). Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania suplementów zawierających fosfor lub dużych dawek witaminy D na 24 h przed pobraniem krwi. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: 0,81‑1,45 mmol/L (lub 2,5‑4,5 mg/dL, w zależności od jednostek stosowanych w laboratorium).
Podwyższone stężenie może wskazywać na niewydolność nerek, hiperparatyrozy, nadmierne spożycie fosforu, niedobór magnezu, kwasicę metaboliczną lub rozpad komórek (np. Obniżone stężenie może być spowodowane niedoczynnością przytarczyc, niedoborem witaminy D, przewlekłym biegunkiem, hiperkaliemią, ciężką hiperwentylacją lub stosowaniem leków zwiększających wydalanie fosforu (np.
Powiązania z innymi badaniami W celu pełnej oceny gospodarki fosforanowej zaleca się jednoczesny pomiar: Wapnia całkowitego i jonowego – pozwala na ocenę równowagi wapń‑fosfor. Parathormonu (PTH) – kluczowy regulator metabolizmu fosforu i wapnia. Witamina D (25‑OH‑D) – wpływa na wchłanianie fosforanu w przewodzie pokarmowym. Kreatyniny i eGFR – wskaźniki funkcji nerek.