Cel badania Badanie polega na oznaczeniu stężenia nieorganicznego fosforu (fosforanu) w moczu zebranego przez całą dobę. Wynik pozwala ocenić, jak organizm wydala fosfor, co jest kluczowe przy diagnozowaniu i monitorowaniu chorób nerek, przytarczyc, zaburzeń metabolicznych oraz stanów wpływających na metabolizm kości. Wskazania kliniczne Ocena przytarczyc – nadczynność lub niedoczynność przytarczyc. Choroby nerek, w tym przewlekła niewydolność nerek i kamica nerkowa.
Zaburzenia mineralno‑kostne, takie jak osteoporoza, osteodystrofia nerkowa. Hipofosfatemia lub hiperfosfatemia o niejasnym pochodzeniu. Monitorowanie terapii fosforowych (suplementy, leki moczopędne, preparaty zawierające fosfor). Ocena przyjmowania fosforu w diecie, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD), u których mogą występować nieprawidłowości metaboliczne. Wspomaganie diagnozy stanów zwiększonego rozkładu komórek, np.
Metoda Cała objętość moczu oddana w ciągu 24 godzin jest poddawana analizie spektrofotometrycznej metodą molibdenową, w której fosforany tworzą niebieski kompleks z molibdenianem. Ilość fosforu wyrażana jest w miligramach lub milimolach na dobę (mg/24 h lub mmol/24 h). Analiza przeprowadzana jest w laboratorium zgodnie z normami ISO/CEI. Przygotowanie pacjenta Pacjent powinien spożywać zwyczajną dietę, unikając nagłych zmian w ilości fosforu (np.
duże ilości mięsa, nabiału, napojów gazowanych) na 2‑3 dni przed badaniem. Suplementy diety zawierające fosfor, witaminę D oraz leki wpływające na wydalanie fosforu (np. niektóre diuretyki) należy odstawić po konsultacji z lekarzem. Podczas zbiórki należy zbierać cały mocz w specjalnym pojemniku z konserwantem, zapobiegając utracie objętości. Po zakończeniu 24‑godzinnej zbiórki pojemnik należy szczelnie zamknąć i niezwłocznie dostarczyć do laboratorium.
Interpretacja wyników Wartości referencyjne (zależne od płci, wieku i masy ciała) wynoszą zazwyczaj 0,8‑1,5 mmol/24 h (≈ 800‑1500 mg/24 h). Rozbieżności od normy mogą oznaczać: Wartości obniżone – niedobór fosforu, niedostateczne spożycie, zaburzenia wchłaniania (np. celiakia), zwiększone wykorzystanie fosforu w procesach naprawczych kości, hipoparatyroidyzm.
Wartości podwyższone – niewydolność nerek, nadczynność przytarczyc, nadmierny przyjmowanie fosforu w diecie, rozpad komórek (nowotwory, ciężkie infekcje), stosowanie preparatów fosforowych. Do pełnej oceny wyniku zaleca się jednoczesne oznaczenie fosforu w surowicy, poziomu kreatyniny, wapnia, parathormonu (PTH) oraz witaminy D, co pozwala określić przyczynę zaburzeń gospodarki fosforanowej. Powiązania z innymi badaniami Fosfor w surowicy – ocena równowagi fosfor‑wapń.