Cel badania Badanie określa poziom fosfatazy kwaśnej niesterczowej (ACP) w surowicy krwi. Enzym ten jest uwalniany w zwiększonych ilościach w przebiegu niektórych nowotworów (głównie raka gruczołu krokowego), chorób kostno‑szpikowych, niektórych białaczek oraz w stanach zapalnych. Pomiar ACP wspiera diagnostykę, ocenę stopnia zaawansowania choroby oraz monitorowanie skuteczności leczenia.
Wskazania kliniczne Diagnostyka i kontrola terapii raka gruczołu krokowego (nowotwór prostaty). Ocena podejrzenia białaczek, chłoniaków oraz innych nowotworów hematologicznych. Badanie przy podejrzeniu chorób kości i szpiku, np. Monitorowanie chorób metabolicznych, w których może dochodzić do zwiększonego uwalniania ACP (np. choroby wątroby, niewydolność nerek).
Uzupełnienie panelu diagnostycznego w zaburzeniach neurorozwojowych, gdy występują współistniejące zaburzenia metaboliczne lub nowotworowe. Metoda Pomiar odbywa się metodą enzymatyczną w oparciu o reakcję hydrozy p‑nitrofenylfosforanu w warunkach kwaśnych (pH ≈ 5,5). Produkt reakcji – p‑nitrofenol – jest następnie wyznaczany spektrofotometrycznie przy długości fali 405 nm. Wynik podaje się w jednostkach międzynarodowych na litr (IU/L).
Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zazwyczaj 0‑5 IU/L (zakres referencyjny może się różnić w zależności od laboratorium). Podwyższony poziom – sugeruje obecność nowotworu prostaty, białaczki, chłoniaka, choroby kości (np. choroba Pageta), zapalenia wątroby, niewydolności nerek lub innych stanów zapalnych. Obniżony poziom – rzadko klinicznie istotny, może wystąpić w ciężkiej niewydolności wątroby lub w wyniku nieprawidłowego pobrania próbki.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie jest wymagana specjalna dieta; zaleca się jedynie unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia dużych ilości alkoholu w ciągu 24 h. Próbkę pobiera się z żyły w probówce z żelaznym wypełniaczem, pozostawia się do skrzepnięcia, następnie odwirowuje i uzyskuje surowicę. Surowicę należy przechowywać w temperaturze 2‑8 °C i dostarczyć do laboratorium w ciągu 24 h od pobrania.