Cel badania Pomiar stężenia enzymu fosfatazy kwaśnej (ACP) w surowicy krwi. Enzym ten występuje głównie w kościach, prostatze, wątrobie, śledzionie, nerkach oraz w niektórych komórkach krwi i nabłonkowych. Analiza pozwala ocenić aktywność kostną, wykryć potencjalne zmiany nowotworowe oraz monitorować choroby metaboliczne. Wskazania kliniczne Diagnostyka i kontrola przerzutowego raka prostaty, w tym ocena odpowiedzi na terapię i ryzyka nawrotu.
Ocena aktywności kostnej przy chorobach takich jak osteoporoza, choroba Pageta, nadczynność przytarczyc. Badanie przy podejrzeniu zwiększonej resorpcji kości w nowotworach z przerzutami do szkieletu (np. Kontrola stanu kostno‑metabolicznego u dzieci i młodzieży w okresie intensywnego wzrostu. Wspomaganie diagnostyki w przypadkach niejasnych dolegliwości bólowych kości, częstych złamań lub sztywności kręgosłupa.
Ocena ryzyka osteoporozy u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym u pacjentów z ASD, u których mogą występować nieprawidłowości w metabolizmie wapnia i witaminy D. Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania wykorzystuje się krew – surowicę. Pobranie odbywa się w warunkach aseptycznych, najczęściej z żyły łokciowej. Nie jest wymagane pozostawanie na czczo, jednak zaleca się: Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz masażu prostaty w ciągu 24 h przed pobraniem.
W przypadku mężczyzn – nie wykonywać badania bezpośrednio po badaniu palpacyjnym prostaty lub po cewnikowaniu. U pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby lub przy długotrwałym stosowaniu leków hamujących enzymy, poinformować laboratorium o przyjmowanych lekach. Metoda pomiarowa Badanie przeprowadzane jest metodą enzymatyczną. Surowica jest mieszana z roztworem o pH ≈5,0, w którym substratem najczęściej jest p‑nitrofenyl‑fosforan.
Enzym katalizuje jego rozkład, uwalniając p‑nitrofenol, którego stężenie jest mierzone spektrofotometrycznie przy długości fali 405 nm. Wynik wyrażany jest w jednostkach na litr (U/l). Zakresy referencyjne Norma dla dorosłych: 0‑10 U/l (wartości mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium). Dzieci i młodzież: wyższe wartości, zwłaszcza w okresie wzrostu, do około 30 U/l. Kobiety w ciąży: nieco podwyższone wyniki, do ok.
Interpretacja wyników Podwyższony poziom ACP: Nowotwory prostaty z przerzutami do kości (izozym PAP stanowi ok. Choroby zwiększające aktywność osteoklastów – osteoporoza, choroba Pageta, nadczynność przytarczyc. Nowotwory innych organów z przerzutami do szkieletu (piersi, płuca, białaczka granulocytowa). Stany fizjologiczne – szybki wzrost u dzieci, ciąża. Przemijające podwyższenia po masażu prostaty, cewnikowaniu, zatrzymaniu moczu.