Cel badania Analiza izoenzymów fosfatazy alkalicznej (ALP) pozwala określić, które tkanki – wątroba, kości lub inne – przyczyniają się do zmiany całkowitego poziomu enzymu w surowicy. Dzięki temu możliwe jest precyzyjne rozróżnienie przyczyn podwyższonego lub obniżonego wyniku. Wskazania kliniczne Choroby wątroby: zapalenie (ICD‑10 K71), marskość (K74), stłuszczenie, nowotwory wątroby (C22). Choroby dróg żółciowych i cholestaza (K83, K83.1).
Patologie kości: choroba Pageta (M88), osteoporoza (M80‑M81), zesztywniające zapalenie stawów (M45), nowotwory kości. Monitorowanie leczenia farmakologicznego wpływającego na wątrobę lub kości (np. bisfosfoniany, leki przeciwpadaczkowe). Ocena ogólnego stanu metabolicznego u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, gdzie zaburzenia metaboliczne wątroby i kości mogą wpływać na przebieg choroby. Materiał biologiczny Krew żylna – pobrana z żyły łokciowej.
Surowica – odwirowana, wolna od hemolizy. Metoda Badanie wykonywane jest metodą spektrofotometryczną. Do surowicy dodaje się podłoże p‑nitrofenylfosforan, które pod wpływem działania ALP przekształca się w p‑nitrofenol, a powstała zmiana absorbancji przy 405 nm jest proporcjonalna do aktywności enzymu. Rozdzielenie izoenzymów odbywa się najczęściej: Elektroforezą w żelu agarozowym, pozwalającą na identyfikację izoenzymów wątrobowego (ALP1) i kostnego (ALP2).
Metodą termiczną – podgrzewanie próbki do 55 °C, co inaktywuje izoenzym kostny, a pozostawia aktywny izoenzym wątrobowy. Interpretacja wyników Wynik podawany jest w jednostkach IU/L (lub U/L) oraz jako procentowy udział poszczególnych izoenzymów. Podwyższony całkowity poziom ALP z dominacją izoenzymu kostnego sugeruje procesy kostne (np. wzrost, choroby metaboliczne kości, złamania). Podwyższony poziom izoenzymu wątrobowego wskazuje na uszkodzenie wątroby lub cholestazę.
Obniżony poziom ALP może wystąpić w niedoborach cynku, niedoczynności przytarczyc, ciężkiej niedożywieniu. Interpretacja powinna uwzględniać wyniki innych testów wątrobowych (ALT, AST, bilirubina) oraz parametrów kostnych (wapń, fosfor, 25‑OH witamina D). Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi zaleca się: Post 8‑12 godzin, aby wyeliminować wpływ posiłków na poziom enzymu. Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego w dniu pobrania, gdyż może podnosić poziom ALP kostnego.
Informowanie laboratorium o przyjmowanych lekach (np. antybiotyki, leki przeciwpadaczkowe, suplementy cynku). Znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych U osób z ASD oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi obserwuje się częstsze nieprawidłowości metaboliczne, w tym zaburzenia funkcji wątroby i metabolizmu kości. Badanie izoenzymów ALP może pomóc w wykryciu współistniejących problemów metabolicznych, które wpływają na objawy kliniczne i jakość życia pacjenta.