Cel badania Fosfataza alkaliczna granulocytów (FAG) określa poziom enzymu fosfatazy alkalicznej w neutrofilach – najliczniejszym składniku granulocytów. Test służy do oceny aktywacji i funkcji komórek odpornościowych oraz do różnicowania przyczyn leukocytozy. Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie chorób mieloproliferacyjnych, takich jak przewlekła białaczka szpikowa czy mielofibroza.
Rozróżnienie reakcji leukocytarnej (leukemoid reaction) od białaczki mieloblastycznej. Ocena nasilenia stanu zapalnego w ostrych i przewlekłych infekcjach bakteryjnych oraz wirusowych. Wykrywanie zaburzeń immunologicznych w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu, PANS i PANDAS. Kontrola skuteczności terapii przeciwnowotworowej, immunosupresyjnej oraz antybiotykowej. Ocena aktywności zapalnej w chorobach autoimmunologicznych (np.
reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń). Monitorowanie pacjentów po przeszczepie szpiku kostnego lub w trakcie chemioterapii. Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Świeża krew pełna pobrana do probówki z antykoagulantem (EDTA lub heparyna). Próbka musi dotrzeć do laboratorium w ciągu 2‑4 godzin od pobrania, aby zapewnić stabilność enzymatyczną.
Nie wymaga specjalnej diety; zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego w dniu pobrania, gdyż może podwyższyć poziom enzymu. W przypadku badań u dzieci należy stosować delikatny pobór krwi, aby zminimalizować stres. Metoda Aktywność FAG jest wyznaczana metodą spektrofotometryczną. Neutrofile izolowane z krwi poddawane są reakcji z podsubstratem, najczęściej p‑nitrofenylfosforanem, w warunkach zasadowych (pH ≈ 10).
W wyniku reakcji powstaje p‑nitrofenol, którego absorbancję mierzy się przy długości fali 405 nm. Na tej podstawie oblicza się jednostki enzymatyczne przypadające na 10⁹ neutrofili. Interpretacja wyników Norma – zazwyczaj 30‑100 U/10⁹ neutrofili, choć wartości referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium i zastosowanej metody.
Podwyższona aktywność – sugeruje reakcję zapalną, infekcję bakteryjną, choroby mieloproliferacyjne, stres fizjologiczny, a także przyjmowanie niektórych leków (np. glikokortykosteroidy, niektóre antybiotyki). Obniżona aktywność – może wystąpić w zaawansowanych postaciach przewlekłej białaczki mieloblastycznej, przy niedoborach witaminy C, lub pod wpływem inhibitorów fosfatazy (np. niektóre leki przeciwnowotworowe).