Cel badania Pomiar stężenia folikulotropiny (FSH) w surowicy krwi pozwala ocenić aktywność przedniego płata przysadki mózgowej oraz funkcję gonad (jajników i jąder). Test jest wykorzystywany do wykrywania przyczyn zaburzeń rozrodczych, nieprawidłowości w dojrzewaniu płciowym oraz patologii przysadki. Wskazania kliniczne Niepłodność u kobiet i mężczyzn – ocena rezerwy jajnikowej oraz spermatogenezy. Zaburzenia cyklu miesiączkowego (np.
Opóźnione lub przedwczesne dojrzewanie płciowe. Podejrzenie guzów przysadki (np. adenoma sekreujące FSH) lub niewydolności przysadki. Monitorowanie terapii hormonalnej (np. leczenie stymulacji owulacji, terapia zastępcza). Ocena wpływu hormonów płciowych na rozwój neuropsychiczny – w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu, gdzie nieprawidłowe poziomy FSH mogą wpływać na maturację mózgu.
Materiał i metoda Do badania pobiera się krew żylna, z której uzyskuje się surowicę. Analiza odbywa się metodą immunochemiczną – najczęściej immunoenzymatycznym testem (ELISA) lub testem chemiluminescencyjnym – które pozwalają na precyzyjne określenie stężenia FSH w jednostkach międzynarodowych (IU/L). Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi zaleca się: Post 8–10 godzin (zwłaszcza jeśli badanie ma być powiązane z oceną innych parametrów biochemicznych).
U kobiet – pobranie próbki w dniu 3‑5 cyklu miesiączkowego, aby uzyskać wynik porównywalny z normą. Unikanie leków wpływających na przysadkę (np. dopamina, glukokortykoidy) przez co najmniej 24 godziny przed pobraniem, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza. Odstawienie suplementów zawierających hormony płciowe (np. estrogeny, testosteron) na 48 godzin przed badaniem.
Interpretacja wyników Wartości referencyjne zależą od płci i wieku pacjenta oraz, w przypadku kobiet, od fazy cyklu miesiączkowego. Przykładowe przedziały: Kobiety (dzień 3‑5 cyklu): 4,7–21,5 IU/L. Kobiety (po menopauzie): 25,8–134,8 IU/L. Mężczyźni (do 30 lat): 1,5–12,4 IU/L; powyżej 30 lat: 1,7–8,6 IU/L. Wynik podwyższony może wskazywać na niewydolność gonad (np. pierwotna niewydolność jajników lub jąder), guzy przysadki produkujące FSH lub menopauzę.
Obniżony poziom FSH sugeruje niewydolność przysadki (np. hypopituitarism), przyjmowanie leków supresyjnych lub wczesne stadium rozwoju płciowego. Kod ICD Badanie klasyfikowane jest pod kodem L65 w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób.