Cel badania Badanie ferrytyny całkowitej określa ilość ferrytyny – białka magazynującego żelazo – w surowicy krwi. Pozwala ocenić całkowite zapasy żelaza w organizmie oraz wykryć ich niedobór lub nadmiar. Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie anemii z niedoboru żelaza (ICD‑10 D50). Ocena stanów zapalnych i chorób przewlekłych, gdzie ferrytyna może być podwyższona (np. choroby autoimmunologiczne, nowotwory).
Rozpoznanie hemochromatozy i innych zaburzeń przemiany żelaza (ICD‑10 E83.1). Ocena stanu żelaza u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem (ASD), gdzie niedobór żelaza może wpływać na rozwój poznawczy, zachowanie i funkcje motoryczne. Monitorowanie terapii żelazem oraz ocena skuteczności suplementacji. Materiał biologiczny Surowica krwi pobrana z żyły.
Próbka powinna być odwirowana i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C, jeżeli analiza nie jest wykonywana natychmiast. Metoda Stężenie ferrytyny określa się najczęściej metodą immunochemiluminescencji lub immunoturbidymetryczną, wykorzystującą przeciwciała monoklonalne przeciw ferrytynie. Metody te cechuje wysoka czułość i specyficzność. Interpretacja wyników Obniżona ferrytyna (np.
Wartości prawidłowe zależą od płci i wieku – u dorosłych mężczyzn 30‑400 ng/mL, u kobiet 13‑150 ng/mL; u dzieci normy są niższe i dostosowane do grupy wiekowej.
Podwyższona ferrytyna (> 400 ng/mL u mężczyzn, > 200 ng/mL u kobiet) może świadczyć o: przemijających stanach zapalnych lub chorobach przewlekłych, gdzie ferrytyna działa jako białko ostrej fazy, przemianach żelaza, takich jak hemochromatoza, talasemia, czy przewlekłe podawanie żelaza, uszkodzenia wątroby lub toksycznym zatruciu żelazem. W kontekście ASD podwyższona ferrytyna może sugerować współistniejący proces zapalny lub metaboliczny, co wymaga dalszej oceny.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie jest wymagana specjalna dieta; zaleca się jednak: Unikanie suplementów żelaza oraz preparatów multiwitaminowych zawierających żelazo przez co najmniej 24 h przed badaniem. Jeśli to możliwe, pobranie próbki w stanie spoczynku, bez intensywnego wysiłku fizycznego, który może wpływać na poziom ferrytyny.