Cel badania Określenie stężenia fenytoiny (dipirofonu) w surowicy krwi w celu monitorowania terapii przeciwpadaczkowej, zapewnienia skuteczności leczenia oraz zapobieżenia działaniom niepożądanym związanym z przedawkowaniem. Wskazania kliniczne Kontrola terapeutyczna u pacjentów leczonych fenytoiną (ICD‑10 G40 – padaczka, G41 – status epilepticus). Ocena przyczyn niepożądanych objawów neurologicznych, skórnych lub hematologicznych. Monitorowanie interakcji lekowych (np.
z barbituranami, izoniazydem, antybiotykami). Ocena zgodności z zaleceniami terapeutycznymi u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, które mogą wymagać szczególnej kontroli dawek. Badanie w sytuacjach nagłych, np. Materiał biologiczny Surowica uzyskana z krwi żylnej pobranej w probówce bez dodatku antykoagulantu. Próbka powinna być pobrana w stanie stabilnym, najczęściej 12 ± 2 godziny po ostatniej dawce leku (tzw.
Przygotowanie pacjenta Nie jest wymagana specjalna dieta przed pobraniem krwi, ale należy zachować zalecany odstęp czasowy od ostatniej dawki fenytoiny (12 ± 2 h). W przypadku dzieci i osób z zaburzeniami neurorozwojowymi ważne jest zapewnienie komfortu i minimalizacja stresu podczas pobierania krwi. Metoda Stężenie fenytoiny oznacza się ilościowo przy użyciu wysokosprawnej chromatografii cieczowej z detekcją UV (HPLC‑UV).
Procedura obejmuje: Ekstrakcję fenytoiny z surowicy przy użyciu odpowiedniego rozpuszczalnika (np. Rozdział w kolumnie odwróconej fazy. Detekcję przy długości fali 220 nm. Kalibrację krzywej standardowej w zakresie 5‑30 µg/mL. Metoda jest zatwierdzona do oznaczania fenytoiny w surowicy z dokładnością ±5 % i precyzją wewnątrz‑ i międzyseriiową Interpretacja wyników Stężenie terapeutyczne: 10‑20 µg/mL (40‑80 µmol/L).
W tym przedziale lek zapewnia maksymalną kontrolę napadów przy minimalnym ryzyku działań niepożądanych. Stężenie podterapeutyczne ( Stężenie toksyczne (> 20 µg/mL) – zwiększone ryzyko objawów toksycznych, takich jak nudość, ataksja, zaburzenia mowy, objawy skórne (np. wysypka morbiliformna) oraz zaburzenia hematologiczne. Wartości powyżej 30 µg/mL wskazują na poważne przedawkowanie i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
Uwagi kliniczne Stężenie fenytoiny może być podwyższone u pacjentów z niewydolnością wątroby, u osób starszych oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków hamujących enzymy CYP2C9 i CYP2C19. Z kolei indukcja tych enzymów (np. przez ryfampicynę, karbamazepinę) może obniżać poziom leku. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym ASD, monitorowanie poziomu fenytoiny jest szczególnie istotne ze względu na zwiększoną podatność na interakcje lekowe oraz zmienioną farmakokinetykę.