Cel badania Oznaczenie stężenia erytropoetyny w surowicy służy ocenie zdolności organizmu do regulacji erytropoezy – procesu powstawania erytrocytów. Test umożliwia wykrycie zarówno niedoboru, jak i nadmiernej produkcji hormonu, co jest istotne w diagnostyce anemii, nadkrwistości oraz w ocenie funkcji nerek, wątroby i szpiku kostnego.
Dodatkowo, w kontekście badań nad neurorozwojem, EPO jest analizowana pod kątem jej właściwości neuroprotekcyjnych i wpływu na rozwój układu nerwowego. Wskazania kliniczne Rozpoznanie przyczyn niedokrwistości, m.in. przewlekłej niewydolności nerek, chorób autoimmunologicznych, zapalnych chorób reumatycznych oraz anemii chorób przewlekłych. Diagnostyka nadkrwistości (czerwienicy prawdziwej lub wtórnej) oraz ocena ryzyka powikłań zakrzepowo‑zatorowych.
Monitorowanie terapii anemii, w tym stosowania rekombinowanej erytropoetyny (ESA) u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek lub poddawanych chemioterapii. Ocena nowotworów wydzielających EPO, takich jak rak nerki, rak wątroby czy guz Wilmsa. Badanie zaburzeń szpiku kostnego – aplazja, mielodysplazja, uszkodzenia po chemioterapii lub radioterapii. Ocena adaptacji do stanów hipoksycznych: przebywanie na wysokościach, choroby płuc, ciąża, palenie tytoniu.
Wskazania specjalistyczne w neurorozwoju: badania nad wpływem EPO na neurogenezę, procesy zapalne w mózgu oraz funkcje poznawcze u dzieci i młodzieży z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym ASD. Przygotowanie do podania leków stymulujących erytropoezę – ocena bazowego poziomu EPO przed rozpoczęciem terapii. Metoda pobrania i materiał Do analizy wykorzystuje się krew żylna. Pobranie odbywa się w standardowych warunkach, nie wymaga postu.
Próbka powinna być pobrana do probówki z koagulantem (np. żelowy separator), następnie odwirowana (10 min, 1500 g). Uzyskany surowicę lub osocze zamraża się przy temperaturze ≤ ‑20 °C i chroni przed wielokrotnym cyklem zamrażania‑rozmrażania, ponieważ może to wpływać na stabilność erytropoetyny. Normy (wartości referencyjne) W surowicy prawidłowy zakres stężenia EPO wynosi 4,3 – 29 IU/L.
Wartości mogą się nieznacznie różnić w zależności od użytej metody, laboratorium oraz pory pobrania – najczęściej wyższe w nocy, najniższe w godzinach porannych. Interpretacja wyników Niskie stężenie EPO sugeruje: Przewlekłą niewydolność nerek – zmniejszoną syntezę hormonu. Choroby autoimmunologiczne i zapalne (np. SLE, reumatoidalne zapalenie stawów). Rozrostowe choroby szpiku, w których erytroblasty nie reagują na stymulację.