Cel badania Analiza zawartości jonów sodu i potasu w moczu ma na celu ocenę bilansu elektrolitowego organizmu oraz sprawności nerek w wydalaniu tych kluczowych pierwiastków. Wynik dostarcza informacji o potencjalnych zaburzeniach gospodarki wodno‑elektrolitowej, które mogą wpływać na funkcje neurologiczne i zachowanie, szczególnie u pacjentów z autyzmem, PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi.
Wskazania kliniczne Diagnostyka i kontrola zaburzeń sodowo‑potasowych, takich jak hiponatremia, hipernatremia, hipokaliemia i hiperkaliemia. Monitorowanie terapii diuretycznej, leków wpływających na wydalanie elektrolitów (np. inhibitory ACE, blokery aldosteronu) oraz suplementacji Na lub K. Ocena przyczyn nadciśnienia tętniczego, zwłaszcza w przypadkach zwiększonej utraty sodu w moczu.
Badanie funkcji nerek w chorobach przewlekłych, niewydolności serca, marskości wątroby oraz w stanach zwiększonego ryzyka utraty elektrolitów (np. biegunka, wymioty, intensywne pocenie). Wspomaganie diagnostyki zaburzeń kwasowo‑zasadowych, gdzie zmiany w wydalaniu Na i K odgrywają istotną rolę. Kontrola metabolicznych nieprawidłowości u osób z ASD i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, które mogą modyfikować aktywność neuronalną i zachowanie.
Materiał biologiczny Świeży mocz – pobrany spontanicznie (najczęściej poranny, po nocnym odpoczynku) lub w ramach 24‑godzinowego zbioru (całodobowy mocz). W przypadku próbki jednorazowej zaleca się korekcję wyniku do stężenia kreatyniny, aby uwzględnić zmienność objętości moczu.
Przygotowanie pacjenta Nie jest wymagane długotrwałe głodzenie, jednak warto zastosować następujące zalecenia: Unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia dużych ilości płynów w ciągu 2‑3 godzin przed pobraniem próbki. W przypadku 24‑godzinowego zbioru – dokładnie zapisać czas rozpoczęcia i zakończenia, a także wszystkie przyjmowane leki, suplementy i spożycie płynów.
Jeśli pacjent przyjmuje leki moczopędne, skonsultować się z lekarzem w sprawie ewentualnego odstawienia lub dostosowania dawki przed badaniem. Metoda Stężenie Na i K w moczu mierzone jest metodą jon‑selektywnej elektrody (ISE) lub spektrometrią emisyjną w plazmie indukcyjnie sprzężonej (ICP‑OES). Wynik podaje się w: mmol/24 h – przy pełnym 24‑godzinnym zbiorze moczu, mmol/L – przy jednorazowej próbce (zwykle porannej).